گفتگوهای محمدرضا پهلوی با رسانه ها درخصوص جنگ ظفار و اعزام نیرو

پس ازشورش جبهه آزادی بخش ظفار و درخواست سلطان قابوس، پادشاه عمان از محمدرضا پهلوی، برای کمک به سرکوب شورشیان، نیروهای ارتش ایران در آذر ماه 1352 به منطقه ظفار اعزام و تا پایان شورش و اتفاقات سال 1357 در این منطقه حضور نظامی داشتند، محمدرضا پهلوی در این خصوص با رسانه های فراوانی گفتگو کرد که در زیر، متن کامل برخی از مصاحبه ها تقدیم حضور می گردد؛

مصاحبه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با نماینده روزنامه ساندی تایمز چاپ انگلستان ۲۲ اسفند ماه ۱۳۵۲

مسئولیت حفظ امنیت خلیج فارس باید به عهده کشورهای ساحلی این منطقه باشد. هیچگونه حضور نظامی خارجی در خلیج مجاز نخواهد بود. وقتی انگلستان با قدرت در خلیج مستقر بود هیچکس نامی از عمال بعثی و یا کوبایی در یمن جنوبی نشنیده بود. فرض کنید عمان که نیروی نظامی ایران در آن‌جا در کنار نیروهای عُمانی سلطان قابوس در نبرد علیه ظفار شرکت دارند به دست افراد ناباب که می‌توانند با توپ‌های دورزن خود کنترل تنگه هرمز را به دست گیرند، و یا کسانی که می‌توانند یک نفتکش ۵۰۰٬۰۰۰ تنی را غرق کنند و خلیج را برای همیشه آلوده سازند بیفتد، چه وضعی پیش خواهد آمد. بعلاوه چه فرقی بین نیروهای دفاعی من و نیروهای انگلیسی یا فرانسوی و یا آلمانی هست؟ هدف من دفاع از خود در مقابل تهدیداتی است که از هر سو ممکن است متوجه ما شود. من آماده‌ام با برادران همکیش، یعنی کشورهای عربی خلیج، ترتیبات لازم را برای همکاری منطقه‌ای در زمینه دفاعی بدهیم، اما تا کنون پاسخی در این مورد از آن‌ها دریافت نکرده‌ام.

مصاحبه محمدرضا پهلوی با حسنین هیکل روزنامه‌نگار مصری کاخ نیاوران ۲۳ شهریور ماه ۱۳۵۴

ما در ظفار نیروهایی مستقر کرده‌ایم که در کنار قوای سلطان قابوس می‌جنگند. شورش ظفار یک شورش کمونیستی است و ما مخالف کمونیسم در این منطقه هستیم. در اینجا تنها مسئله ایده‌ئولوژی مطرح نیست، بلکه مسئله امنیت مطرح است. خلیج فارس و تنگه هرمز راه خروج و رسیدن ما به اقیانوس هند و به جهان است، این راه عبور همه محمولات نفتی ایران است. آیا می‌دانید که بهای نفتی که روزانه از خلیج فارس و تنگه هرمز عبور می‌کند چقدر است؟ صدوهشتادمیلیون دلار، روزانه صدوهشتادمیلیون دلار نفت از تنگه هرمز می‌گذرد. این تنگه تقریباً حالت خفگی دارد، راه دریایی آن بسیار باریک است، آیا تصور می‌کنید که ما می‌توانیم اجازه دهیم در ساحل جنوبی آن یک رژیم مخالف بر سر کار آید؟ آیا می‌توانیم اجازه دهیم یک رژیم کمونیستی در آنجا پا بگیرد؟

من از جانب خودمان خیلی صریح می‌گویم که چنین چیزی را نخواهیم‌پذیرفت و آن را تحمل نخواهیم‌کرد. تنگه هرمز شریان حیاتی نفت ایران است و زندگی ما به آن وابسته است، بنابراین ما چنان وضعی را تحمل نخواهیم‌کرد. هنگامی که سلطان قابوس کمک ما را خواستار شد، ما هم به وی کمک کردیم، ما نمی‌خواهیم نیروهایمان تا ابد در آنجا باقی بمانند، ما نیروهای خود را هر چه زودتر فرا می‌خوانیم. شورش در ظفار موضوع بزرگی نیست، ولی جرقه‌ای است که قبل از آنکه به شعله سوزانی تبدیل شود، با آن مبارزه می‌کنیم. گزارش‌هایی که به من رسیده‌است، حاکی است که تعداد شورشیان از 500 یا 600 نفر بیشتر نیستند.

به هر حال تنگه هرمز شریان حیاتی ما است، ما اجازه نخواهیم داد که این شاهرگ حیاتی ما مورد تهدید واقع شود، اجازه نخواهیم داد که یک رژیم کمونیستی در خلیج فارس پا بگیرد. در این مورد من به بعضی از رهبرانِ عربِ دوست خود گفتم که شما نیز بکوشید این مشکل را در چهارچوب جهان عرب حل کنید. آنها هم کوشیدند،، ولی تا به حال به نتیجه نرسیده‌اند، من امیدوارم که به نتیجه برسند، اما تا نتیجه نگرفته‌اند، من مسئولیت دفاع از شریان حیاتی ایران را دارم.

مصاحبه محمدرضا پهلوی با مدیر و سردبیر روزنامه السیاسه چاپ کویت ۳۰ دی ماه ۱۳۵۴

روابط ما با عربستان سعودی دوستانه و نزدیک است و به طور کلی دلیلی وجود ندارد که آنها با ما اختلافی داشته‌باشند. آیا عربستان سعودی مایل است که شورشیان ظفار بر عمان و مسقط و سپس بر بقیه منطقه تسلط یابند؟ ما نیروهایی برای کمک به سلطان قابوس فرستادیم، اگر عربستان سعودی و کویت و دولت امارات متحده عرب آماده هستند که جای ما را بگیرند، ما خیلی خوشوقت می‌شویم. من می‌دانم که عربستان سعودی کار ما را تأیید می‌کند، زیرا سقوط عمان و مسقط به نفع اعراب نیست.

ظرف دوازده سال گذشته، شورشیان ظفار توانستند مناطق زیادی را اشغال کنند و به دروازه‌های سلاسه و مسقط برسند. هنگامی که ما نیروهای خود را به آنجا اعزام داشتیم، نیروهای ما با نیروهای عمان مشترکاً در عملیات نظامی شرکت کردند و درست دو ماه قبل، با کمک هم توانستیم عمان و مسقط را از وجود شورشیان پاک کنیم، ولی شاید عده کمی از آنها هنوز در مخفیگاه‌های خود پنهان شده باشند. پرسشی که اینک مطرح است، این است که آیا عمان به مرزهای یمن جنوبی اعتماد دارد یا خیر و آیا یمن، به شورشیان برای بسط نفوذ خود کمک می‌نماید؟

آنچه مسلم است، این است که هرگاه سلطان قابوس از ما بخواهد که کشورش را ترک کنیم، یک دقیقه هم در آنجا باقی نخواهیم ماند، زیرا ما نمی‌خواهیم خون افراد و پولمان بیهوده به هدر برود. ما در قبال این امر هیچ چیز نمی‌خواهیم، جز اینکه رژیمی که در همسایگی تنگه هرمز برقرار می‌شود، رژیمی قابل قبول باشد. ما نمی‌خواهیم این کشور توسط گروهی اداره شود که به آنها اطمینانی نیست، زیرا موقعیت آن کشور برای ما حساس و مهم است. میزان خسارت و تلفات ما در جنگ عمان شاید تعجب‌آور باشد، زیرا تعداد تلفات در حدود پنجاه کشته و میزان خسارت فقط یک هلیکوپتر است.

البته بعضی از وسایل نظامی عمان و هلیکوپترها از کار افتادند و در ارتش عمان هم تلفات جانی به بار آمد، ولی ما فقط پنجاه نفر را از دست دادیم

مصاحبه محمدرضا پهلوی با نماینده ویژه روزنامه الاهرام چاپ مصر ۲۵ اردیبهشت ماه ۲۵۳۵

ما آنچه را که اکثریت کشورهای کرانه خلیج فارس پیشنهاد می‌کنند، خواهیم پذیرفت. چه به صورت قرارداد نظامی و اقتصادی و سیاسی یا به صورت موافقتنامه‌ای که با رضایت تمام همسایگان باشد. دیدگاه اساسی ما این است که امنیت منطقه باید با خود کشورهای منطقه باشد و نه با بیگانگان. از این رو هر پیشنهادی را که موافقت اکثریت را کسب کند، حتی اگر از سوی کشورهای کوچک پیشنهاد شده‌باشد، می‌پذیریم. همه باید این را بدانند که ایران هرگز درمورد مسائل امنیتی مسامحه روا نخواهدداشت و نیروی نظامی کافی را برای تأمین امنیت منطقه به دست خواهدآورد، حتی اگر لازم باشد ما این کار را به تنهایی انجام خواهیم داد.

طبیعی است که خوشحال خواهیم‌شد اگر بقیه با ما در این زمینه همکاری کنند، ولی اگر این کار را نکنند ایران امنیت خود را به خطر نخواهد انداخت. این چیزی است که موضع ما در “ظفار”، آن را روشن می‌کند. ما به درخواست سلطان قابوس به آنجا رفتیم. در زمانی این کار را کردیم که هیچ کشوری مایل نبود، می‌گویم مایل نبود و نمی‌گویم نمی‌توانست، سلطان قابوس را علیه جنبش ظفار یاری دهد. همه می‌دانیم که شورشیان ظفار از خارج هدایت می‌شوند. ما به سلطان کمک کردیم تا اوضاع به حال طبیعی خود باز گردد. در غیر این صورت برای ارتش ملی آزادی‌بخش خلیج فارس و ساحل، آسان بود که به سوی شمال پیشروی کند و هرگز به حدود عمان و مسقط اکتفا نمی‌کرد و آنچه مسلم است، آنها به سوی شمال پیشروی می‌کردند. یک بار دیگر یادآور می‌شوم که ما حتی برای یک دقیقه بیش از آنچه دولت عمان از ما بخواهد، در آنجا درنگ نخواهیم کرد. همچنین این مسأله را روشن می‌کنم که اگر کشورهای منطقه از ما درخواست همکاری نظامی کنند، ما آمادگی کمک به این کشورها را داریم، در غیر این صورت هرگز اراده خود را بر آنها تحمیل نخواهیم کرد. ایران عملاً توانایی دفاع از مصالح مشروع خود در این منطقه از جهان را دارد.

مصاحبه محمدرضا پهلوی با نماینده ویژه روزنامه عکاظ چاپ عربستان سعودی ۵ خرداد ماه ۲۵۳۵ شاهنشاهی

ما به جهان سوم وابستگی نداریم، معهذا از یک سیاست خارجی مستقل ملی پیروی می‌کنیم. ما با چند کشور دیگر، عضو سازمان سنتو هستیم، اما این اتحاد چندان نیرومند نیست. همه کشورها و دست کم کشورهای منطقه ما باید در مقابل خطرهای احتمالی بسیار هشیار باشند. ما باید نیرومندتر باشیم و امیدواریم که همه ما بتوانیم با یکدیگر همکاری کنیم. کشور من بدون تردید و دودلی نشان داده‌است تا آنجا که برای ما مقدور است، به درخواست کمک دیگران پاسخ می‌گوییم. اگر ما در عمان دست به کار نشده‌بودیم، شاید ظفار به صورت یک آنگولای دیگری در می‌آمد و چه بسا که افراد ارتش کوبا را نیز در آنجا مشاهده می‌کردیم. از این رو به اعتقاد من هر یک از کشورهای ما باید نیرومند شوند تا آنکه کار خلع سلاح جهانی به انجام برسد و در صورت امکان با یکدیگر به همکاری بپردازیم.

مصاحبه محمدرضا پهلوی با خبرگزاری پارس و رادیو تلویزیون ملی ایران ۲۴ اسفند ماه ۲۵۳۵ شاهنشاهی

وظایف ارتش ملی معلوم است و آن دفاع از مرز و بوم و منافع کشور است. بعضی از اوقات منافع مملکت ایجاب می‌کند که ارتش حتی در خارج از مرزها، مثل عملیاتی که ارتش ما در ظفار انجام داد، انجام وظیفه کند و قربانی بدهد تا اینکه منافع ملی و سیاسی کشور که احیاناً دوستی و کمک به دوستان مملکت نیز هست، حفظ شود. ارتش ایران که روزهای اول جنبه حفظ امنیت داخلی را داشت، کم‌کم با ترقی و به دست آوردن تکنولوژی، البته پس از ایجاد امنیت در مملکت، به سمت هدف‌های کاملاً نظامی سوق داده‌شد.

منابع و سرچشمه های این مقاله؛
وبگاه مشروطه؛  1 ، 2 ، 3 ، 4 ، 5 ، 6 ، 7  و …

گزارشها و نوشته های سفرنویس درباره جنگ ظفار؛
1) گفتگوهای محمدرضا پهلوی با رسانه ها درخصوص جنگ ظفار و اعزام نیرو به کشور عمان .
2) پرچم و نشان ملی عمان .
3) فیلم تپه ۳۰۳ (جانبازان ظفار، جنگ ظفار) .
4) آرامگاه خواجه ربیع (مقبره خواجه ربیع) .
5) تهیه لیست افراد کشته شده در جنگ ظفار .
6) قبرستانی که مهدکودک شد !
کانال خبری تارنمای سفرنویس
کانال اعلام تورهای سفرنویس