دوشنبه 25 خرداد 1405 - 2:43 قبل از ظهر

سرلگشر اسکندرمیرزا رئیس جمهور پاکستان

سرلگشر اسکندرمیرزا Iskander Mirza بنگالی متولد 22 آبان 1278 (۱۳ نوامبر ۱۸۹۹) بود، اسکندرمیرزا یک نظامی و سیاست‌مدار اهل پاکستان و نخستین رئیس‌جمهور پاکستان بود. ناهید امیرتیمور کلالی همسر دوم اسکندرمیرزا فرزند محمدابراهیم امیرتیمور کلالی ملقب به سردار نصرت بود.

اسکند میرزا در جوانی
اسکند میرزا در جوانی

اسکندرمیرزا در خاندان شیعه‌مذهب و متمول نواب‌ بنگال متولد شد و به زبان فارسی آشنا بود. می گویند؛ نیاکان اسکندر میرزا دو قرن و اندی پیش از فوت او ، از ایران به هند مهاجرت کرده و مقیم بنگال شده بودند و در این منطقه، پدر بزرگ وی میرجعفر به بالاترین مقام محلی دست یافته بود.
نام همسر اول اسکندرمیرزا؛ رفعت بیگم نمازی شیرازی، از خانواده سرشناس ایرانی مقیم بنگال
تاریخ ازدواج؛ 2 آذر سال 1301 دو فرزند پسر و شش دختر حاصل این وصلت بود.
نام فرزندان اسکندر میرزا؛ همایون میرزا ( مرگ 23 خرداد 1400) و انورمیرزا (مرگ 1333 در حادثه هوایی)
با استقلال پاکستان در سال 1947، اسکندر‌میرزا عهده‌دار سمت قائم‌مقام وزارت دفاع شد.
اولین ملاقات ناهید افخمی و اسکندرمیرزا (وزیر دفاع وقت پاکستان) در آذر ماه سال 1330 در مهمانی سفارت روسیه بود. در این مهمانی اسکندرمیرزا عاشق ناهید افخمی می شود. ناهید کلالی در آن زمان همسر سرهنگ امیر‌هوشنگ افخمی (مهدی افخمی) وابسته نظامی سفارت ایران در پاکستان بود. می گویند پس از آشکار شدن این عشق سرهنگ امیر‌هوشنگ افخمی به ایران برگشت.

ناهید امیر تیمور کلالی و اسکندرمیرزا
ناهید امیر تیمور کلالی و اسکندرمیرزا

در همان سال ناهید افخمی به لندن مهاجرت کرد به این بهانه که دخترش صفیه در لندن دانشجو شده و در کنار او جدا از همسرش زندگی می کرد. در نهایت امر ناهید افخمی در دی ماه سال 1332 از همسرش سرهنگ افخمی جدا شد.
اما برخی می گویند؛ در فعل‌ و‌ انفعالاتی مکتوم و بر‌گرفته از ترجیحات سیاسی که ظاهرا دربار پهلوی نیز در آن دخیل بود، مقدمات جدایی احتمالا مصلحت‌آمیز ناهید کلالی و خاتمه مأموریت سرهنگ افخمی در پاکستان فراهم شد. ناهید کلالی به همراه صفیه، تنها فرزند خود، در پاکستان باقی ماند و وصلت غیر‌رسمی او با اسکندر‌میرزا تا ثبت رسمی ازدواج در شهریور سال 1333 ادامه یافت. می گویند؛ دلیل ازدواج دوم اسکندرمیرزا فوت انور میرزا پسرش در یک سانحه هوایی در همان سال 1333 بود.

ناهید امیر تیمور کلالی و اسکندرمیرزا
ناهید امیر تیمور کلالی و اسکندرمیرزا

در سال 1955 اسکندر‌میرزا در جایگاه قائم‌مقام فرماندار کل و وزیر داخله، فرماندار کل را برکنار کرد و با رأی نمایندگان مجلس جانشین وی شد. سال بعد جمهوری اسلامی پاکستان تأسیس و نمایندگان مجلس اسکندر‌میرزا را به‌عنوان اولین رئیس‌جمهوری پاکستان انتخاب کردند. دوران حکومت وی از ۲۳ مارس ۱۹۵۶ میلادی تا ۲۷ اکتبر ۱۹۵۸ طول کشید.

در مراسم تحلیف، ناهید کلالی به‌عنوان نخستین بانوی اول پاکستان در کنار اسکندر‌میرزا حضور داشت. در خلال 18 ماه ریاست‌جمهوری اسکندر‌میرزا، ناهید کلالی در مجالس رسمی و سفر‌های خارجی او را همراهی می‌کرد و حضوری پر‌رنگ در مراسم داخلی و فعالیت‌های خیریه و عام‌المنفعه داشت و از اشتهار و محبوبیت در بین مردم پاکستان برخوردار بود.

سفر محمدرضا پهلوی و بانو ثریا به پاکستان به میزبانی اسکندرمیرزا و ناهید امیرتیمور کلالی
سفر محمدرضا پهلوی و بانو ثریا به پاکستان به میزبانی اسکندرمیرزا و ناهید امیرتیمور کلالی

در 27 سپتامبر 1958 عوامل ایوب‌خان (رئیس نظامی پاکستان) با هجوم شبانه به کاخ ریاست‌جمهوری، اسکندر‌میرزا و ناهید میرزا همسرش را بازداشت و به یک پایگاه نظامی منتقل کردند.  اسکندر‌میرزا تحت فشار ارتش از ریاست‌جمهوری استعفا داد و به همراه ناهید کلالی به بریتانیا تبعید شد.
اسکندر‌میرزا با دایر‌کردن یک رستوران پاکستانی در محله اعیان نشین کنزینگتون در غرب لندن و همچنین دریافت مستمری بازنشستگی و مساعدت دربار پهلوی گذران عمر کند. اسکندر‌میرزا پس از 10 سال زندگی در تبعید در 22 آبان ماه 1348 (13 نوامبر 1969) بر اثر نارسایی قلبی در لندن درگذشت.
یحیی‌خان، رئیس‌جمهور جدید به‌رغم وصیت متوفی دایر بر خاکسپاری در زادگاه خود و همچنین وساطت اردشیر زاهدی، وزیر امور خارجه وقت ایران، مانع انتقال جسد او به پاکستان شرقی شد.

مراسم تشیع جنازه اسکندر میرزا رئیس جمهور پاکستان در مسجد سپهسالار و خیابان سیروس
مراسم تشیع جنازه اسکندر میرزا رئیس جمهور پاکستان در مسجد سپهسالار و خیابان سیروس

دو روز بعد از فوت اسکندر‌میرزا (24 آبان ماه 1348) با مساعدت محمد‌رضا پهلوی و اعزام هواپیمای سلطنتی جنازه اسکندر‌میرزا به تهران منتقل و طی تشریفات کامل رسمی با حضور هویدا، نخست‌وزیر، در امامزاده عبدالله و در آرامگاه خانوادگی زاهدی به خاک سپرده شد.

مراسم تشیع جنازه اسکندر میرزا رئیس جمهور پاکستان در مسجد سپهسالار و خیابان سیروس
مراسم تشیع جنازه اسکندر میرزا رئیس جمهور پاکستان در مسجد سپهسالار و خیابان سیروس

نکته؛ براساس مطلب روزنامه اطلاعات مورخ 25 آبان ماه ، خود اسکندمیرزا وصیت کرده بود که در تهران و ایران به خاک سپرده شود و حتی حضرت یحیی خان رئیس جمهور پاکستان ، پیام تسلیتی برای مرگ ایشان صادر کرده بود و سفیر پاکستان نیز در مراسم تشعیع جنازه حضور داشتند.

رفعت بیگم نمازی شیرازی (متولد 1286) همسر اول اسکندر‌میرزا که ترجیح داده بود به دور از حواشی کماکان در قباله نکاح اسکندر‌میرزا باقی بماند، پیش از همسر خود در 3 فروردین سال1346 در پاکستان درگذشت. ناهید کلالی نیز پس از فوت اسکندر‌میرزا در لندن باقی ماند و سوم بهمن سال 1397 (23 ژانویه 2019) در 99‌ سالگی فوت کرد و در لندن به خاک سپرده شد.
آثار و اماکن مرتبط با اسکندر‌میرزا :
امامزاده عبدالله شهر ری (آرامگاه)
آثار و اماکن با ارتباط کم اسکندر‌میرزا:
خانه باغ تاریخی سردار نصرت امیرتیمور کلالی (خانه پدر همسر) در حال تخریب
وقایع و اتفاقات مربوطه اسکندر‌میرزا؛
می گویند؛ ناهید کلالی در حل مناقشه مرزی پاکستان و ایران در مورد میرجاوه نقش اساسی داشت

منابع و سرچشمه ها مربوطه اسکندر‌میرزا؛
مقاله 2بانوی ایرانی تأثیرگذار در تاریخ کوتاه پاکستان ، روزنامه شرق
مقاله ناهید امرتیمور کلالی یا ناهید میرزا در روزنامه کیهان لندن

اینجا را با دوستان خود به اشتراک بزارید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *