ویرانی خانه دختر ناصرالدین شاه – بانو عظمی – در همسایگی میراث فرهنگی

خانه بانو عظمی دختر ناصرالدین شاه که دیوار به دیوار عمارت مسعودیه است در حال ویرانی است، این خانه بخشی از عمارت مسعودیه است که پس از مرگ ابوالفتح خان صارم الدوله همسر بانو عطمی ، توسط ظل السلطان به ایشان واگذار می شود.

سوال آخرم را همین ابتدا می پرسم؛ این خانه بخشی از عمارت مسعودیه بوده و دیوار به دیوار این عمارت است، اگر وزارت میراث فرهنگی از این خانه اطلاعی ندارد ، وای بر میراث و مدیرانش! و اگر می دانستند و برای جلوگیری از ویرانی این میراث گرانبها اقدامی نکردند که افسوس و هزار وای بر این مدیران!

آدرس خانه بانو عظمی؛ استان تهران ، شهر تهران ، خیابان اکباتان ، شماره 24
آدرس قدیم خانه بانو عظمی؛ خیابان مسعود سعد
آدرس پیشین خانه بانو عظمی؛ کوی پارک ظل السلطان

شماره ثبت در فهرست آثار ملی ایران خانه بانو عظمی : این خانه در حال ویرانی است و ثبت ملی نشده است!
نامهای دیگر خانه بانو عظمی؛ خانه کسرائیل خانم ، خانه افتخارالدوله ، خانه خاصه مسعود میرزا ظل السلطان ، خانه خاندان و نوادگان عبدالحسین شیبانی ، چاپخانه اختر شمال
دوران و بانی خانه بانو عظمی : این خانه در اواسط دوران قاجار و توسط مسعود میرزا ضل السلطان بنا شده است.
امکان بازدید خانه بانو عظمی ؛ به دلیل نیمه مخروبه بودن بنا امکان بازدید مهیا نیست
پیشینه و تاریخچه خانه بانو عظمی؛
به گفته استاد عبدالله انوار بانو عظمی در زمانی که همسر ابوالفتح خان صارم الدوله بود در باغ سردار ، یعنی در جنوب مسجد سپهسالار عمارتی برای خود ساختند و در آن اسکان داشتند، اما بعد از مرگ همسر و اخبار عیاشی های وی ، که به گوش برادرش ظل السلطان رسید. ضل السلطان بخشی از خانه خود را در اختیار بانو عظمی قرار داد که مراقبت بیشتری از رفت آمدها و مراودات بانو عظمی داشه باشد.

باغ سردار یا همان خانه ِ باغ محل اسکان ابوالفتح خان صارم الدوله و همسرش بانو عظمی تا سال 1357 دایر و در اختیار نوادگان وی بود که توسط کمیته امداد مصادره و در سالهای 86 و 87 جهت طرح توسعه مجلس و ساخت خانه های سازمانی برای نمایندگان کاملا ویران و از صحنه روزگار محو شد.

ظل السلطان در سال 1270 بخشی از خانه خود را که امروز به نام عمارت مسعودیه شهره است ، در اختیار خواهر خود بانو عظمی گذاشت ، اما روزهای خوش این خانه تا تیر ماه 1287 پایدار بود. در دوم تیرماه مجلس به توپ بسته و بخشی از این خانه ویران و غارت شد. حادثه ای به نام یوم التوپ .

شاهدی از این غارت چنین نوشته بود؛

پس از آنکه قشون استبداد مجلس را اشغال کرد سربازها و عده زیادی از غارتگران به مجلس و انجمن آذربایجان و خانه میرزا صالح خان و خانه ظل السلطان و خانه بانو عظمی که در نزدیکی مجلس بود و خانه های اطراف ریختند و آنچه از اسباب نفیس به دست آوردند بردند و اگر نتوانستند خرد و نابود کردند.

طبق اسناد موجود، این خانه بعدها به خاندان عبدالحسین شیبانی واگذار می شود. میرزا عبدالحسین شیبانی ملقب به وحیدالملک نویسنده، مدرس، قانونگذار و دولتمرد تکنوکرات ایرانی در دوران قاجار بود. او مبتکر تغییر تقویم رسمی ایران از هجری قمری به خورشیدی است. نخستین قرارداد راه‌اندازی پست هوائی با خارج از ایران را وحیدالملک با شوروی بست . وحیدالملک در سال ۱۲۹۸ ریاست مدرسه عالی علوم سیاسی و حقوق را پذیرفت. ساختمان مدرسه عالی حقوق را او خریداری کرد.

در اواخر دهه سی این خانه توسط مدیر مجموعه چاپخانه اختر شمال خریداری می شود؛ روزنامه اختر اولين روزنامه فارسى چاپ خارج با حروف سربى بود.

اولين شماره روزنامه اختر در سال 1252 خورشیدی (۱۲۹۲ق ۱۸۷۵ م) در استانبول منتشر گرديد. اختر اولين روزنامه فارسى چاپ خارج و همچنين اولين روزنامه فارسى است که با چاپ سربى منتشر گرديده است. انتشار آن در هفته دوبار روزهاى دوشنبه و چهارشنبه صورت مى‌گرفت. در اين روزنامه از هر گونه اخبار، سياست، علم و ادب و منافع عمومى سخن مى‌رفت. اخبار کشورهاى اروپائى را نيز منتشر مى‌کرد. مطالب با شيوه‌اى فصيح و زيبا و زبان فارسى اصيل نوشته مى‌شد، و خواننده را مجذوب مى‌ساخت. روزنامه اختر در هشت صفحه منتشر مى‌گرديد، مدير آن آقامحمد طاهر تبريزى و نويسندگان عمده آن مهدى تبريزى، مدير حکمت، على محمدخان کاشانى، مدير ثريا، پرورش و جمعى از نويسندگان، اديبان بزرگ و دانشمند آن زمان بودند. اين روزنامه در سال 1272 خورشیدی (۱۳۱۱ ق ۱۸۹۵ م) تعطيل شد.

چاپخانه اخترشمال توسط شادوران سید باقر کروبی در تبریز تاسیس شد. هدف از تاسیس چاپخانه، چاپ روزنامه اخترشمال بود که سابقه اش به سال 1306 می رسد. چاپخانه اخترشمال در سال 1328 توسط شادروان سید حسین کروبی در تهران آغاز به کار کرد.
دردهه 1340 با فراگیر شدن چاپ افست، این مجموعه نیز به دستگاه های افست مجهز گردید و کم کم به صنعت بسته بندی روی آورد. در سال 1359 مهندس سید رضا کروبی مدیریت چاپخانه را بر عهده گرفت. گسترش چاپخانه تا سال 1383 در همان محل ادامه یافت تا به محل فعلی در جاده مخصوص کرج انتقال یافت.
امیدوارم به زودی با کمک مدیران لایق مجموعه اختر شمال، روزهای خوب این خانه دیده شود، اطمینان داریم، آبی از وزارت میراث گرم نخواهد شد

مشخصات عمارت و خانه بانو عظمی؛
این خانه دارای یک ایوان سرتاسری و شبیه یه ایوان اصلی عمارت مسعودیه دارد، به احتمال فراوان این ایوان قریبنه بوده که دستخوش تحولات روزگار بخشی از آن تغییر و بخشی نیمه مخروبه شده است. هنوز برخی از پایه ستون ها پابرجاست ، لمه کوبی ها و گچ بری ها در برخی از بخشهای عمارت باقی مانده، بخشی از هور نور ورودی و هشتی خانه هنوز باقی مانده و در صورت رسیدگی امکان مرمت و الحاق آن به عمارت مسعودیه مهیا است، ای خانه در حال حاضر کاربری انبار دارد و در حال ویرانی کامل است.

ته نویس اول) نمی دانم چه کسی یا چه کسانی تابلوی سنگی زده اند که اینجا کودکستان برسابه است !؟ خانه روبروی کودکستان بوده ! امیدوارم به زودی این تابلو از اینجا برداشته شود
ته نویس دوم) برای خواندن زندگی نامه ابوالفتح خان صارم الدوله و بانو عظمی ، روی اسمها کلیک کنید تا درباره این افراد بیشتر بدانید.
ته نویس سوم) ابوالفتح خان صارم الدوله املاک بسیاری در تهران و ایران داشته اند در بخش معرفی ابوالفتح خان صارم الدوله به برخی از املاک اشاره شده است
ته نویس چهارم) برخی نیز می گویند این عکس، تصویر بخش جنوبی خانه امام جمعه قبل از تخریب است اما ماهنامه صنعت چاپ، منتشر شده در بهمن ماه سال 1388 در روی جلد از همین عکس به عنوان چاپخانه اختر شمال استفاده کرده است.
ته نویس پنجم) این گزارش به رسم معمول و بدون اجازه و با افتخار تقدیم می شود به رفیق عزیز و دوست داشتی و پر از انرژی و دانشم اشکان بروج، دلت شاد، سرت سلامت