سینما آفریقا (آتلانتیک سابق) و کاباره باکارا تخریب نمی شود

در هفته گذشته ابتدا خبری منتشر شد، مبنی بر تخریب سینما آفریقا (آتلانتیک سابق) اما بعد از چند روز خبری دیگری مبنی بر بهره برداری جدید، از همان عمارت با رویکردی متفاوت بازنشر شد، سینما آفریقا یا آتلانتیک سابق همان سینمایی که اولین سینمای خاورمیانه بود، که از تکنولوژی سینه راما در آن استفاده می شد و صدای استریوفونیک 8 باندی داشت. سینمایی پر از خاطره که طبقه زیرزمین آن کاباره باکارا بود.

سینما آتلانتیک (آفریقای فعلی) با فیلم؛ این سینه راما است روز چهارشنبه 14 بهمن سال 1343 برای عموم گشایش یافت. شب قبل از آن، یعنی سه شنبه 13 بهمن سینما آتلانتیک (آفریقای فعلی) با حضور محمدرضا پهلوی و بانو فرح رسما افتتاح شده بود.

سینما آتلانتیک (آفریقای فعلی) با لوسترهای زیبا در سالن که در زمان نمایش فیلم، تدریجا تاریک می شدند، لژ مخصوص برای مهمانان ویژه و سرشناس در طبقه دوم، بالکن بسیار بزرگ، آسانسور اختصاصی ورود به تراس و سالن تابستانی، 3 آپارات و 7 بلندگو برای پخش صدا بطریقه استریوفونیک، یکی از مجهزترین و بهترین سینماهای تهران بود. سینما آتلانتیک با پرده عظیم مدور خود در زمان افتتاح تنها سینمائی در خاورمیانه بود که قادر به نمایش فیلمهای سینه راما بود.

[learn_more caption=”سینه راما چیست؟”]

سینه‌راما Cinérama فرایندی صفحه عریض است که طی آن، تصویر اصلی، با استفاده از سه فیلم پروژکتور ۳۵ میلی‌متری، به صورت شبیه‌سازی شده، روی هم افتاده و روی پرده‌ای بسیار بزرگ و دارای عمق و با انحنای زیاد، انداخته می‌شود. واژه سینه‌راما، واژه‌ای فرانسوی است که از ترکیب دو واژه سینما و پانوراما ساخته شده است. این فناوری در دهه ۱۹۵۰ میلادی و برای رقابت با تلویزیون، ایجاد شد و توسعه یافت.

[/learn_more]

کمی درباره فیلم؛ این سینه راما است This Is Cinerama‎ فیلمی مستند به کارگردانی مریان کوپر است که در ۳۰ سپتامبر ۱۹۵۲ (8 مهر 1331) در تئاتر برادوی نیویورک منتشر شد. این فیلم، اولین فیلمی است که به صورت سینه‌راما پخش شده است.

نکته) آرم بین المللی سینه راما که با حروف سفید در پس زمینه قرمز و سورمه ای در نمای خارجی همه سینماهای دنیا که قادر به نمایش فیلم، بدین طریق بودند (منجمله سینما آتلانتیک تهران) نصب شده بود و برخی به اشتباه نام این سینما را سینه راما می دانستند، صرفا به خاطر لوگوی معروف سینه راما.

این لوگو پس از آتش سوزی سال 1357 آسیب دید و چند نماد کتاب به عنوان پوشش بر روی آن قرار گرفت و در نهایت امر در اواخر دهه 80 آرم سینه راما حذف فیزیکی شد. قیمت بلیط فیلمهای سینه راما 20 ریال از فیلمهای عادی بیشتر بود.

[learn_more caption=”فیلم های پخش شده در سینما آتلانتیک با تکنولوژی سینه راما”]

فیلم دنیای دیوانه دیوانه دیوانه دیوانه،فیلم عشاق دیوانه دیوانه دیوانه دیوانه، فیلم دنیای سیرک، فیلم لاله سیاه، فیلم بزرگترین داستان عالم، فیلم محاکمه هاله لویا ، فیلم نبرد تانک ها ، فیلم خارطوم ، فیلم مسابقه بزرگ ، فیلم ایستگاه قطبی زبرا ، فیلم غرب چگونه تسخیر شد، فیلم عجایب هفتگانه، فیلم برادران کارامازوف، فیلم در جستجوی بهشت، فیلم مردی از غرب و …

[/learn_more]

اولین فیلم استریوفونیک ایران در سینما آفریقا (آتلانتیک سابق) پخش شد.

فیلم؛ مردی از غرب ساخته شده بطریقه سینه راما با عنوان؛ فاتح غرب (در ایران)، بطریقه 70 میلیمتری و صدای استریوفونیک 6 باندی در سینما آفریقا (آتلانتیک سابق) به روی پرده رفت. این فیلم که با مهارت و دقت در استودیو شهاب تهران دوبله شده بود، اولین فیلمی بود که کلیه کارهای فنی و صدای استریوفونیک آن، در ایران و بدست کارکنان فنی و صداگذاران ایرانی انجام شده بود.

نکته) فیلم دایره مینا بعد از 4 سال توقیف برای اولین بار در 23 فروردین سال 1357 مجوز نمایش گرفت و در سینما آتلانتیک (آفریقای فعلی) پخش شد.
نکته) به بهانه اکران و نمایش فیلم آدم‌برفی به سینما آفریقا حمله شد و در این جریان، خانم بارداری که برای تماشای فیلم آمده بود دچار سقط جنین شد.

می گویند؛ در تهران و در اوایل اردیبهشت 1355 در سینما آتلانتیک (آفریقای فعلی) فیلمی 3 بعدی به نام حباب The Bubble به نمایش در آمد. قیمت بلیط این فیلم سه بعدی 40 ریال بود که البته در بازار سیاه تا 70 ریال هم خرید و فروش می شد. در زمان ورود باید عینکی مقوایی با طلق شیشه ای را خریداری می کردید که قیمتش 15 ریال بود.

نکته) کاباره باکارا یکی از مشهورترین کافه های شهر تهران در طبقه زیرین سینما آتلانتیک (آفریقای فعلی) قرار داشت، کاباره ای که خیلی از بزرگان آواز و هنر در آن برنامه داشتند. درب کافه باکارا در همان خیابان ولیعصر و دست چپ ورودی سینما بود.

سفرنویس در پست بعدی علاقمند است خاطرات شما از این کاباره را بازنشر کند، ما را در این راه کمک کنید.
آتش زدن سینما آتلانتیک (آفریقای فعلی)
سینما آتلانتیک (آفریقای فعلی) سینمایی بود که در برخی اوقات فیلمهای برای جوانان بالای 18 سال پخش می کرد و از طرف دیگری کاباره باکارا نیز در قسمت زیرین این سینما قرار داشت.

همه اینها بهانه ای شد تا سینما آتلانتیک (آفریقای فعلی) چهارمین سینمایی باشد که در سال 1357 توسط نیروهای انقلابی به آتش کشیده شد.

لیست برخی از فیلمهای بالای 18 سال که در سینما آتلانتیک (آفریقا) نماش داده شده بود؛ فیلم معرفت جسم، فیلم برهنه می بینم، فیلم شامپو، فیلم تماشاگر، فیلم هیجان بلوغ، فیلم وداع با عشق، فیلم باکره گناه کار، فیلم تجربه های امانوئل، فیلم یکی برای دیگری، فیلم اولین شب آرامش و …

سینما استیل، سینما کسری و سینما شهاب سینماهایی بودند که قبل از سینما آتلانتیک آتش زده شده بودند. این سینما در صبح روز 14 مرداد سال 1357 به همراه کاباره باراکا در آتش انقلاب سوخت.
برای دیدن فیلم آتش سوزی سینما آتلانتیک اینجا را کلیک کنید.فیلم آتش سوزی سینما آتلانتیک در مرداد 1357

سینما آتلانتیک در اواخر سال 1358 مرمت شد و با نام سینما آفریقا کار خود را آغاز کرد، مالک سینما آتلانتیک شخصی بود به نام لطف الله لاعه که از سرانجام او خبری نداریم اما سینما در احکام صادره از محاکم انقلاب اسلامی مصادره و به بنیاد مستضعفان واگذار شد. در سوم تیر ماه سال 1371 براساس نامه بیت رهبری به شماره 4303 مقرر شد؛ تمامی سینماهای تحت پوشش بنیاد به حوزه هنری منتقل شود. پس از سه دهه! سینما آفریقا که انگار در اختیار کمیته امداد قرار گرفته بود در روز دوشنبه 3 آذر 1399 تحویل موسسه بهمن سبز شد!

قرار است سینما آفریقا بدون تخریب به پردیس مجهزی با بیش از 10 سالن نمایش شامل کافه سینمای روباز، سالن ویژه کودک، سالن سینمای 3D، سالن VIP و استودیوهای تخصصی با برخورداری از استانداردهای روز دنیا تبدیل و وارد چرخه اکران شود. خداقوت به موسسه بهمن سبز (البته امیدواریم بخشی هم برای خاطره بازی در مرمت مدنظر داشته باشند)

[learn_more caption=”لیست فیلم های نمایش داده شده در سینما آتلانتیک قبل از سال 57″]

فیلم تصادف، فیلم تگزاس آنسوی رودخانه، فیلم کالیفرنیا نصف نصف، فیلم جوانک و زن چهل ساله، فیلم ازدواج ایتالیایی، فیلم جنون 18 سالگان، فیلم دکتر جکیل و مستر هاید ، فیلم چشم بسته ، فیلم زنی در سیمان، فیلم در تعقیب خوشبختی، فیلم سوء تفاهم ، فیلم رئیس خطرناکترین مرد روی زمین، فیلم گامبیت ، فیلم چارلی ، فیلم گزارش ، فیلم نوری بر فراز دریا، فیلم سراب ، دانلود فیلم پرده پاره، فیلم کابوی نیمه شب، فیلم آخرین سکه ، فیلم ووداستاک، فیلم جولین سزار، فیلم دردسر پدربزرگ و …

[/learn_more]

نکته و پرسش های آخر) آیا عمارتهای تاریخی معاصر باید تخریب شود؟ آیا باید همه ثبت ملی شوند؟ آیا تنها راه حل ثبت یک اثر است یا هویت بخشی جدید و احیا مجدد آن؟ آیا نباید برای یک بار هم که شده ، لیست اماکن و عمارتهای تاریخی مصادره شده توسط نهادهای دولتی ارائه شود؟ آیا …؟
آدرس و نشانی سینما آفریقا تهران، منطقه 6، خیابان ولی عصر، بالاتر از میدان ولی عصر، نبش کوچه رهبان، پ 1826 تلفن: 88914748 ، 88907171 ، 88905177

این گزارش با کمک گرفتن از صفحه های سینما در روزهای خوش گذشته و پنجره ای به دیروز و وبلاگ تاریخچه و تصاویر سینماهای تهران تهیه شده است.
ته نویس) این گزارش بدون اجازه و با افتخار تقدیم می شود به دوست تلاش گر عزیزم، آقای آرش طبیب زاده، تنتان سلامت
منابع و سرچشمه ها؛
کتاب تاریخ سینمای ایران ،از آغاز تا سال 1357،نوشته ی مسعود مهرابی
کتاب سینمای ایران 1363-1358،انتشارات اداره کل تحقیقات و روابط سینمائی وزارت ارشاد اسلامی
کتاب اسنادی از موسیقی،تئاتر و سینما در ایران(1357-1300 ه.ش)،جلد سوم، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
نکته آخر) پوستر تمامی فیلمهای اشاره شده که در سینما آتلانیک نمایش داده شده است در آرشیو سفرنویس موجود است.