چنار کهنسال طرق رود توسط شهرداری در سیمان خفه شد

در اقدامی تأسف‌بار، شهرداری طرق رود با سیمان‌کاری و محصور کردن پای یکی از چنارهای کهنسال و نمادین این شهر، جان این میراث طبیعی و تاریخی را در معرض نابودی قرار داده است. چنار طرق رود که قرن‌ها در دل خاک این شهر ریشه دوانده و به‌عنوان نماد پایداری و بزرگی در فرهنگ مردم طرق رود شناخته می‌شود، امروز در میان سازه‌های سخت و سنگین گرفتار شده و توان تنفس از آن گرفته شده است.

طبق گفته کارشناسان، این چنار که سالیان دراز هم‌سطح زمین زندگی کرده، در دهه‌های اخیر با بی تدبیری، داخل نوعی گلدان سیمانی بزرگ محصور شده و حریم طبیعی ریشه‌های آن از بین رفته است.
محسن جعفری، کارشناس میراث طبیعی و کهن‌دارنگری در گفت‌وگو با سفرنویس اعلام کرد:

از گذشته‌های دور چنار، نماد بزرگی و بزرگ‌منشی در منطقه طرق رود بوده و گواه این موضوع، درختان چنار بزرگی است که هنوز در داخل خانه‌های قدیمی روستای طرق رود وجود دارد. چنار طرق رود که سالیان دراز هم‌سطح زمین زندگی کرده، در دهه‌های اخیر داخل گلدان بزرگی محصور شده و حریم استاندارد درخت از بین رفته.
طبق استانداردهای جهانی، باید یک و نیم برابر سطح تاج پوششی درخت، زیر درخت به‌صورت آزاد باقی بماند تا خاک اجازه‌ی تنفس داشته باشد و مواد معدنی از طریق اکسیژن به ریشه برسد. شاید در ظاهر درخت سالم به نظر برسد، اما این وضعیت باعث کاهش حجم تاج درخت، افت فتوسنتز و در نهایت ضعف شدید آن شده است. به‌تدریج نماد طبیعی طرق رود در حال از بین رفتن است.

او تأکید می‌کند که بی‌توجهی به چنین درختانی فقط آسیب به محیط‌زیست نیست، بلکه تخریب بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی یک منطقه است. رضا علی اصل مدرس و راهنمای اکوتوریسم و فعال محیط زیست در این‌باره گفت:

از آنجا که این چنار با تنه‌ای قطور و تاجی گسترده، هنوز بودن خود را در سکوتی عمیق شکوهمندانه فریاد می‌زند، شایسته‌ی رسیدگی و توجه ویژه است. خاک اطراف درخت باید سطحی باز داشته باشد تا امکان تنفس ریشه‌ها وجود داشته باشد و همزمان تقویت شود. بنابراین تخریب سازه‌های سیمانی اطراف درخت، اقدامی ضروری و فوری است که باید در اولویت همه امور قرار گیرد.
همچنین وضعیت تنه و شاخه‌ها باید بررسی و در صورت وجود آسیب، با چسب ترمیم پوشش داده شود. آجرهای داخل تنه باید کاملاً برداشته شده و در صورت نیاز، فضای درونی تنه با سنگ رودخانه‌ای یا سنگ کوهی پر شود.

پیگیری‌های سفرنویس نشان میدهد که پرونده‌ی ثبتی این چنار برای ثبت در فهرست آثار ملی طبیعی کشور توسط کارشناسان وزارت میراث فرهنگی شهرستان نطنز تهیه و ارسال شده است. با این حال، شهرداری طرق رود تاکنون هیچ اقدام مؤثری برای رفع سیمان‌کاری و آزادسازی حریم درخت انجام نداده و حتی پس از چندین تذکر کتبی از سوی اداره میراث فرهنگی منطقه نیز، وضعیت درخت تغییری نکرده است.

طبق گفتگوی انجام شده با آقای نوری کارشناس ثبت آثار طبیعی شهرستان نطنز، چندین بار از سوی میراث مکاتبه و پیشنهاد شده که حریم اطراف درخت باز و خاک زنده‌ی قابل تنفس جایگزین مصالح سیمانی شود، اما شهرداری این هشدارها را نادیده گرفته و همچنان مسیر عبور خودروها را در فاصله‌ای بسیار نزدیک به تنه درخت حفظ کرده است.
چنار طرق رود فقط یک درخت نیست؛ بخشی از حافظه‌ی زنده‌ی این شهر و نشانه‌ای از هویت فرهنگی و طبیعی منطقه است. چنین درختانی طی قرن‌ها زیسته‌اند و جایگزینی برای آن‌ها ممکن نیست. امروز، اگر اقدامی فوری صورت نگیرد، فردا تنها یاد و تصویری از آن باقی خواهد ماند.

درختی که قرن‌ها ایستاده، سزاوار این نیست که با چند فرغون سیمان و بی‌تدبیری خشک شود. شهرداری طرق رود باید پاسخ دهد: چرا به‌جای حفاظت از نماد طبیعی روستا، آن را در قفس سیمان زندانی کرده است؟