مستند بوی فروردین (عمارتهایی که نیست)

زمان پخش؛ چهارشنبه ٩٥/٢/٢٩ساعت ١٩
زمان تکرار؛ پنجشنبه ٩٥/٢/٣٠ ساعت ٥:٣٠ و ١٢ صبح از شبكه مستند

همیشه در ذهن داشتم که چقدر مستندهای تاریخی ما با اینکه پشتوانه غنی داریم، محدود هستند. ازاین‌رو همیشه در مسیر تحقیقاتم که در حوزه تاریخ و معماری است، حال و هوا و اتفاقات را با توجه به اسناد و مدارک تصویری و مکتوب تجسم می‌کردم.گاهی گوش دادن به موسیقی اصیل آن موقعیت جغرافیایی مورد تحقیق باعث می‌شد، ارتباط بهتری با تاریخ برقرار کنم و گویی زمان و مکانی که در آن قرار داشتم چند صد سال به عقب بر می‌گشت. ازاین‌رو تصمیم به ساخت اثری تصویری از روی مقاله کاخ‌های صفوی تخریب شده گرفتم.

بازآفرینی تصویری کاخ تخریب شده آیینه‌خانه، نمونه‌ای از کاخ‌های دوره صفوی، عنوان مقاله علمی پژوهشی است که تکمیل آن از روی بیش از 50 منبع تاریخی و حدود 10 سال به طول انجامیده است، البته در طول این مدت چندین مقاله و کنفرانس از روی این موضوع انجام شد و صرفاً این مقاله چکیده‌ای است از فعالیت‌های این چند سال که پس از تکمیل، نوشتن فیلمنامه از روی آن آغاز و حدود شش ماه زمان صرف آن شد. در این مسیر سعی کردم داستان‌های تاریخی نیز چاشنی آن شود تا جذابیت عمومی‌تری پیدا کند.

از استاد حسن کسایی چند دکلمه به همراه نوای نی ایشان منتشر شده است. گوش دادن به صدای ایشان در دکلمه بوی فروردین که شعر آن نیز از محمدرضا شفیعی کدکنی است، غم نهانی داشت که همراه با نای نی حس غریبی در من به وجود آورد، گویی حافظه تاریخی مردم شهر اصفهان که دیده بودند در زمان حمله افغان‌ها و تخریب‌های قاجار چه بر سرشان آمده به صورت ناخودآگاه طنین‌انداز شده است. شهری که با بناهای رؤیایی و طبیعتی زیبا و تصویر آنها در رودخانه یادآور بهشت بوده است. آثار معماری اصفهان که به غیر از نام چیزی از آنها باقی نمانده در زمان قاجار مورد بی‌مهری قرارگرفته و به کلی معدوم شدند و متاسفانه دیگر بوی فروردین که یادآور نوروز و بهار است در اصفهان به مشام نمی‌رسد.

مستندهای تصویری از دوره صفوی تا قاجار با کیفیت مناسب استفاده شده که شامل تصویرسازی، عکس و در نهایت فیلم است. در مواردی نیز تشابه برخی از اتفاقات تاریخی و یا ابنیه می‌توانست در مسیر تصویری کردن متون فیلمنامه کمک کند که برخی از آنها در طول 10 سال تحقیق جهت نگارش مقاله به صورت آماتوری تصویربرداری شده و در زمان تدوین، این فیلم ها که کم کم هویت تاریخی پیدا کرده بود حال و هوای خاصی به مستند داد. همچنین سکانس های دیگر طی پروسه ای یک ساله به صورت هوایی تهیه و در طول این مدت سکانس های عمومی و مصاحبه ها نیز تصویربرداری شد.

عدیلی افزود: در بخش‌هایی از فیلمنامه به دلیل نبود مستندات تصویری سندسازی از روی تحقیقات میدانی، کتابخانه‌ای و تحلیلی استنتاجی به صورت دیجیتال و با کمک نرم‌افزارهای سه بعدی آغاز شد که بیشتر مربوط به تحلیل کاخ تخریب شده آیینه‌خانه است. این تصاویر به صورت انیمیشن برای اولین بار در این مستند به تصویر در آمده است.

در این فیلم همان‌گونه که برای هر سکانس تصویری وجود دارد، موسیقی و افکت هم مورد توجه قرار گرفته است. ازاین‌رو سعی شده موسیقی‌های انتخابی به موسیقی فولکلور و بومی اصفهان نزدیک باشد و همخوانی موسیقی‌های انتخابی در کنار هم از نظر ردیف و دستگاه موسیقی در نظر گرفته شده است. در برخی موارد نیز مانند زمان تخریب کاخ آیینه‌خانه شعر و موسیقی مناسب ساخته و ضبط شد. موسیقی‌های انتخابی این فیلم از آثار جلیل شهناز، حسن کسایی، جلال تاج اصفهانی، احمد عبادی، جواد معروفی، ژیوان گاسپاریان، فرهاد فخرالدینی، علی‌اصغر بهاری، محمود اناری، فضل الله توکل و…… است.

نویسنده، تهیه کننده و کارگردان: امیراعلا عدیلی گوینده: جمشید عدیلی دستیار کارگردانی و مشاورمتن: مهسا حیدری مشاوران طرح: دکتر عبدله جبل عاملی، جمشید مظاهری، (نسخه کوتاه از برخی از صحنه های مستند بوی فروردین) نسخه اصلی ۷۰ دقیقه می باشد.

کانال خبری تارنمای سفرنویس
کانال اعلام تورهای سفرنویس