مارش ایرانی یوهان اشتراوس

مارش ایرانی (Persischer Marsch)، نام مارشی است که یوهان اشتراوس (پسر) Johann Strauss II اتریشی برای اولین بار در 11 ژوئیه سال  1864  (21 تیر ماه 1243) در واکس هال پاویلیون در پارک پاوْلوْسک برای عموم اجرا شد.

این اثر را در ابتدا مارش قشون ایرانی (Persischer Armee-Marsch) نامگذاری کرده بود و معروف‌ترین آثار تنظیمی روسیه بود که حداقل ۶۵ بار اجرا شده بود. مارش ایرانی حتی اثر محبوب سازنده‌اش در تمام زندگی‌اش بود. یوهان اشتراوس (متولد 25 اکتبر 1825) به خاطر تصنیف موسیقی برای رقص والس اتریشی و اپرت (اپرای کوچک) شهرت یافت و به همین دلیل «پادشاه والس» لقب گرفت. او بر خلاف میل پدر برای خود ارکستری مستقل تشکیل داد و به‌زودی کنسرت‌های پدر را از رونق انداخت. او موفق شد والس را از شکل ابتدایی خود خارج کند و شکل پوئم سمفونیک به آن بدهد. اشتراوس بیش از ۴۰۰ والس ساخت. یوهان اشتراوس بعدها به ایگناتس اشنیتسر گفت:

«من زمانی یک مارش ایرانی نوشتم، اما اگر بخواهم مارشی برای خیابان بنویسم، دیگر مثل آن نمی‌شود».

بعدها وقتی ناصرالدین شاه برای بازدید از نمایشگاه جهان در سال ۱۸۷۳ م به وین آمده بود یک گروه موسیقی نظامی که نتوانسته بودند سرود ملی ایران را پیدا کنند، به جای آن این مارش را برای ورود شاه اجرا کردند. عباس امانت در کتاب قبلهٔ عالم آورده‌است: «آهنگ موسیقی نظامی که به مناسبت دیدار ناصرالدین‌شاه از وین در سال ۱۸۷۳ میلادی به آهنگ‌سازی به شهرت یوهان اشتراوس سفارش داده شد، تا به جای سرود ملی ایران نواخته شود، مظهر تلاشی بود تا گونه‌ای توشهٔ نغمه‌سرایی «متمدن» برای شاهنشاهی ایران تعبیه شود.»

این حال در برخی منابع زمان نواخته شدن این مارش در وین را مربوط به سفر دوم (۱۸۷۸ میلادی برابر ۱۲۵۷ ه‍. خ؛ و ۱۲۹۵ ه‍.ق) و برخی نیز مربوط به سفر سوم ناصرالدین شاه (۱۸۸۹ میلادی برابر ۱۲۶۸ ه‍. خ؛ و ۱۳۰۶ ه‍.ق) می‌دانند. این آهنگ، شعری به زبان فرانسوی داشته‌است که سرودهٔ میرزا رضاخان دانش معروف به «پرنس ارفع» می‌باشد. یوهان دِکِر-شِنک ‏ (Johann Decker-Schenk) نوازندهٔ اتریشی مقیم سن‌پترزبورگ سرود و آهنگ آن را تنظیم کرده‌است. این مارش را نباید با مارش بی‌کلام دیگری به نام مارش ایران اثر علینقی وزیری اشتباه گرفت.
تقریباً یک قرن بعد از تصنیفِ این اثر، در سال ۱۹۶۰، از طرف مقامات دولتیِ ایران از دکتر مارسل پراوی (Marcel Prawy) خواسته شد که مارش ایرانی اشتراوس را در برنامهٔ «دی فلِدِرماوس» (Die Fledermaus) که قرار بود با حضور پادشاه وقت ایران، (محمدرضاشاه پهلوی)، اجرا شود، قرار دهد. اما در همان شب اجرا، با فاصلهٔ کوتاهی، وقتی متوجه شدند که مارش مربوط به سلسلهٔ ساقط‌ شده‌ای توسط سلسلهٔ فعلی است، مارش را از برنامه حذف کردند.
منابع و سرچشمه ها؛
قبلهٔ عالم ناصرالدین‌شاه قاجار و پادشاهی ایران، ترجمهٔ حسن کامشاد، عباس امانت
تفکری نو با شناسای نت‌های قاجار به وجود آمد اثر محمدبدیع کتیرایی
بیوگرافی چهره‌های درخشان جهان، ناصر خلیلی
ته نویس) این گزارش را بدون اجازه و با افتخار تقدیم می کنم به دوست عزیزم عالیجناب اشکان بروج، این دومین گزارش تقدیمی من به ایشان است، و به خاطر جبران الطاف عالیه این چند روز ایشان به من است و زنگ موبایل این بزرگوار و …