سه روز به آخر دریا، سفرنامه خانم قاجاری

کتاب سه روز به آخر دریا جلد دوم مجموعه‌ی «سفرنامه‌های قدیمی زنان» است. شاهزاده خانم قاجاری از یک‌سو نوه‌ی فتحعلی شاه است و از سوی دیگر نوه‌ی نادرشاه افشار. زن نازپرورده‌ای که کمالاتش زبانزد است و به لطف ناصرالدین شاه سر از حرمسرای حکمران طبس در می‌آورد.

و سفرش به عربستان و عراق را از همان‌جا آغاز می‌کند. جذابیت سفرنامه‌های زنان در این است که در کنار اتفاقات سفر، ریزه‌کاری‌ها و روزمرگی‌ها را هم ثبت کرده‌اند و این روایتِ جزئیات است که به ما امکان می‌دهد تصویر روشن‌تری از آن دوره داشته باشیم. در این سفرنامه‌ها متن به زبان شفاهی نزدیک‌تر می‌شود و صراحت و جسارت زنان راوی که برخلاف دیگر سفرنامه‌نویسان، ترسی از مناسبات مرسوم دولتمردان وقت نداشتند، وجوه نادیده‌ی آن دوره‌ی تاریخی را به ما نشان می‌دهد.
خاطره ما از جامعه نسوان دوره قاجار چیست؟ به طور حتم، زنانی که از کمترین میزان آزادی های اجتماعی برخوردار بودند و گاه آن اندازه دور از چشم، که حتی در شمارش فرزندان خانواده به حساب نمی آمدند. داشتن سواد برای آنان حرام بود و سفر بدون محارم محال، اما این تنها یک تصور است؛ تصوری که اکنون حاکم است، وگرنه تحقیقات وسیع و منابعی چون برخی سفرنامه ها که دست نوشته های خود این زنان است، نشان می دهد باید ذهنیتمان را درباره زندگی زنان قاجار و به خصوص زنان درباری که روزگاری آنان را عروسک های حرمسراها می دانستیم، تغییر داده یا لااقل درباره گروهی از آنان که تعدادشان کم هم نیست، به گونه ای دیگر بیندیشیم.

«سه روز به آخر دریا» اولین تصحیح از نسخه خطی سفرنامه شاهزاده خانم، نواده فتحعلی شاه قاجار به عتبات و مکه است که توسط نشر اطراف به چاپ رسیده است. این کتاب به قلم نازیلا ناظمی تصحیح و تالیف شده و چاپ اول آن در نمایشگاه کتاب امسال عرضه شده است. در بخشی از کتاب آمده:

راست گفتند که کشتی کج و مول ملک الموت است. مردم مثل برگ درخت می میرند، می ریزند میان دریا. لعنت خدا بر کسی که مسلمانان را ترغیب بر سفر دریا بکند، کشتی بد چیزی است. جای تنگ، هوای بد، تحریر ندارد

کانال خبری تارنمای سفرنویس
کانال اعلام تورهای سفرنویس