عضویت در سفرنویس

register-image

تورهای سفرنویس

tour-image

آمار سفرنویس

counter-image
336 سفر
11798 همسفر

مقبره بابا پیر

آدرس مقبره بابا پیر (شیخ ابا عدنان قریشی): استان اصفهان ، شهر خوانسار ، در شمال شرقی پارک سرچشمه خوانسار
شماره ثبت در فهرست آثار ملی ایران : ۱۱۲۰  تاریخ ثبت ۱۳۱۴/۰۸/۱۴  ه خورشیدی
ارتفاع از سطح دریا :  ۲۲۷۰ متر
مختصات جغرافیایی ، آب و هوا ، نقشه مقبره بابا پیر (شیخ ابا عدنان قریشی) و … :  E 50″19’01.26      N 33″12’38.17
ارتفاع از سطح دریا :  ۲۲۷۰ متر

بنای بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) قبل از مرمت سال 87
بنای بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) قبل از مرمت سال ۸۷


شیخ کیست؟

شیخ اباعدنان قریشی معروف به بابا پیر یکی از عرفای به نام قرن هفتم هجری اهل شهر خوانسار بود. شیخ اباعدنان قریشی (باباپیر) پایه گذار مذهب شیعه جعفری در شهرهای اصفهان ، بروجرود ، لرستان ، نهاوند و خوزستان می باشد . در زمان شیخ اباعدنان قریشی (بابا پیر) مردم شهرهای فوق الذکر اکثراْ جزء فرقه های مجسمیه و مشبهه بوده اند. می گویند شیخ صفی الدین اردبیلی که به قول خود دنبال کسی می گشت که با هدایت او به خدا نزدیک شود و خدا را بهتر بشناسد موفق شد در سال ۶۷۸ ه ق خدمت شیخ اباعدنان قریشی (بابا پیر) در شهر خوانسار برسد و از ایشان کسب فیض کند. شیخ اباعدنان قریشی (بابا پیر) در زمان حیات خود در جهان اسلام و تشیع به مراحل بالایی از تکامل و تعالی و ترقی رسیده بود . به غیر از شیخ اباعدنان ۶ تن دیگر از مشایخ و عرفا نیز در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) شهر خوانسار مدفون اند. بر روی صندوق چوبی بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) به سال ۹۵۴ قید شده است:

«چاکر و بنده ائمه دین شیعه پاک صدر دین حسین و در طرف دیگر نوشته شده مشایخ العظام الکرام (شیخ نظام الدین حیدر و شیخ شرف الدین هدایت الله و شیخ فتوح الدین عبدالفتاح و شیخ کمال الدین عارف و شیخ اباعدنان و شیخ شمس الدین محمد و شیخ زین العابدین علی و شیخ تاج الدین حسن خدام هذه البقه المتبرکه)»

مشخصات بنای بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) :
آرامگاه اولیه تنها با سنگ بر روی چشمه ای به نام «چشمه پیر» بنا شده بود و بنای فعلی بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) در دوره صفویه بر روی آرامگاه قبلی به سبک مغولی و یا سلجوقی احداث شد. یکی از اشخاص مدفون در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) «صدرالدین حسین» است که مرشد شیخ زاهد گیلانی و مراد شیخ صفی الدین اردبیلی نیای شاهان صفوی بوده است به همین دلیل شاهان صفوی برای این بقعه اهمیت خاصی قائل بودند و زیارتگاه رجال و شاهزادگان صفوی بود ، از این رو به دستور مریم بیگم همسر شاه طهماسب صفوی در خوانسار مدرسه و حمام نیز ساخته شده است.

بنای بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) در سال 1354
بنای بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) در سال ۱۳۵۴

بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) دارای گنبد دو پوش دو متری ، ۱۲ ترکی از نوع گنبدهای رک یا نوک تیز با مصالح لاشه سنگ و آجر است. (۱۲ ضلع نشانه ای از ۱۲ امام یا ۱۲ تَرک کلاه صفویه می باشد)
می گویند ؛ پوشش گنبد مذکور از طلا بوده که در قرن ۱۳ در سالهای قحطی به سرقت رفته و درب قدیمی بقعه نیز که به صورت گره چینی بوده در سال ۱۳۵۷ به سرقت رفته است.

بنای بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) در سال 1354
بنای بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) در سال ۱۳۵۴

صندوق چوبی اشاره شده در روی بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) در سال ۱۳۳۰ در اثر حادثه آتش سوزی ناشی از روشن نمودن شمع دچار خسارت و به مقبره باباترک منتقل شد و بعد از آن نیز به کتابخانه آیت الله فاضل خوانساری منتقل و در نهایت اعلام شد که صندوق مفقود شده است!!!

بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) در سال 1390
بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) در سال ۱۳۹۰

مرمت مقبره باباپیر:

در سال ۱۲۵۵ دو نفر از نوادگان بابا پیر به نام های شیخ علی و شیخ صادق به مرمت بقعه اقدام نمودند. در سال ۱۳۵۵ نیز مبلغ ۲۵۰ هزار ریال جهت مرمت بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) توسط نماینده وزارت فرهنگ و هنر وقت اختصاص که در نهایت در زمستان سال ۱۳۵۷ طی بازدید مرحوم آیت الله منتظری مرمت مجددی صورت گرفت. در سال ۱۳۶۷ قبل از بازدید آیت الله رفسنجانی اقدامات شایسته ای نیز توسط مرحوم فاضلی خوانساری در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) انجام شد. در نهایت امر نیز در سال ۱۳۸۷ با اختصاص بودجه ای توسط آیت الله خامنه ای مرمت لازم به نحو احسن صورت پذیرفت. سنگ قبر مرحوم محمد حسن فاضلی در مقبره بابا پیر

سنگ قبر مرحوم محمد حسن فاضلی در مقبره بابا پیر

این بقعه موقوفات زیادی داشته از جمله ابراهیم شاه از سلسله گورکانی تمام باغستان سرچشمه (پارک سرچشمه فعلی خوانسار) را در سال ۸۹۲ بنام بابا پیر وقف نمود . البته وقف نامه موجود فعلی مربوط به سال ۱۳۱۱ ه ق است که طی آن عایدات موقوفات بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) صرف مرمت مقبره و مایحتاج صادران ، واردان ، سفره درویشان و مجاوران مزار است.

وقفنامه مقبره بابا پیر شهر خوانسار
وقفنامه مقبره بابا پیر شهر خوانسار

در حال حاضر موقوفات بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) در اختیار شهرداری بوده و تولیت بقعه نیز در اختیار هئیت امناء می باشد.

نمای از آثار به جا مانده در سقف بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) شهر خوانسار
نمای از آثار به جا مانده در سقف بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) شهر خوانسار

نکته های دیگر درباره بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) :

۱) شخصی به نام عدنان نیز در تاریخ وجود دارد که بیست و یکمین جد پدری پیامبر است. نسب وی با چند واسطه به حضرت اسماعیل می‌رسد. (پدر عدنان « اُدد » و مادرش « بلهاء » بود) نوادگان حضرت اسماعیل که در حجاز ساکن بودند، عدنانیان خوانده می‌شوند.
۲) در تاریخ شخصی داریم به نام ؛ لقمان (نعمان) بن مقرن معروف به باباپیر که فرمانده سپاه اسلام در جنگ معروف نهاوند بین اعراب و ساسانیان بود، که در سال ۱۸ یا ۲۱ هجری در نهاوند اتفاق افتاد. در خاتمهٔ جنگ نهاوند، سلسله ساسانیان در ایران منقرض گردید. به همین دلیل اعراب این جنگ را فتح الفتوح نامیدند. و در همان جنگ کشته شد و جسد او در ۵ کیلومتری شمال غربی شهر نهاوند دفن گردیده و امروزه در نزد اهالی نهاوند به مقبره باباپیر معروف است!!!
۳) فرقه های مجسمیه و مشبهیه فرقه های بودند که برای خدا جسمیت قائل بوده و یا خدا را شبیه به آنچه دوست داشتند ، تصور می کردند. (به نظر من که عیبی نداره)

کاشیکاری ضلع شمالی مقبره بابا پیر شهر خوانسار
کاشیکاری ضلع شمالی مقبره بابا پیر شهر خوانسار

۴) شیخ حسین انصاریان واعظ اذعان دارد که پدر جد مادریش شیخ اباعدنان قریشی (باباپیر) است.
۵) چند سنگ قبر قدیمی در بقعه موجود است که متاسفانه در حال حاضر به عنوان نشیمن گاه از آن استفاده می شود که یکی از آنها متعلق به پزشکی یهودی است به نام «پیر موسی» که به عنوان یک سمبل و نماد پزشکی حاذق در شهر خوانسار از ایشان یاد می شود. (یهودیان بسیاری در شهر خوانسار قبل از تشکیل دولت اسرائیل ، در محله ای به نام جهودا (جیدا) ساکن بودند، البته می گویند در حال حاضر یهودی در شهر سکونت ندارد)
۶) محمدحسن فاضلی فرزند آیت الله فاضل خوانساری نیز که جهت مرمت بقعه فعالیت بسیار نمود در بقعه مذکور دفن است.
۷) نکته جالب آنکه بر روی دیوارهای مقبره باباپیر دعا نویسی شده بود دعاهای جالب !! مثل ؛

خدا کاری کن … تا چند روز دیگه من از دست R راحت بشم !!   خدایا به علی آقا و خاله محبوبه بچه بده (خدیجه) ۱۶۰/۴/۸۹ خدایا خودت کمک کن حاجتی دارم که خیلی وقته تو دلمه ، کمکم کن (سحر) ۳۰/۱/۸۹   و ….

۸- در وقف نامه بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) قید شده افراد غیر ذکور تولیتی در بقعه نداشته و تصرفشان نامشروع است.

پلان مقبره بابا پیر در سال 1354 قبل از الحاقات کنونی
پلان مقبره بابا پیر در سال ۱۳۵۴ قبل از الحاقات کنونی

۹) در ایران برای اشخاص مسن یا به عبارتی پیر احترام خاصی قائل بودند و در عرفان و تصوف هم که پیر معنی خاص خود را داشت، از این رو به بزرگان معمولا پیر گویند و مقابر و آرامگاه های زیادی به نام پیر در ایران زمین وجود دارد .

منابع ۱- منتهی الامال؛‌ سیره حلبی، ‌ج۱، ص ۲۶
۲- کامل ابن اثیر، ‌ج ۲، ‌ص ۲۱۰
۳- ضیاء الابصار فی تراجم علماء خوانسار -گردآوری مهدی ابن الرضا
۴- جغرافیای خوانسار نویسنده: آقای حمید رضا میر محمدی
۵- ماهنامه میراث جاویدان ، سال دوازدهم ، شماره ۲۵
۶- لغت‌نامه دهخدا
۷- اسناد ثبتی فهرست آثار ثبتی ملی ایران در سازمان میراث فرهنگی

همسفران

با ما همسفر باشید

XHTML: امکان استفاده از این کدها وجود دارد: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>