عضویت در سفرنویس

register-image

تورهای سفرنویس

tour-image

آمار سفرنویس

counter-image
358 سفر
13198 همسفر

مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

مسجد میرزا یونس خان در دوران قاجار برپا شد و شیخ فضل الله نوری در آن نماز می خواند، مسجد میرزا یونس خان چندسالی متروکه بود و در دوران پهلوی دوم توسط آیت الله غفاری و استاد حسین لرزاده احیاء شد و در دوران جمهوری اسلامی به نام مسجد شیخ فضل الله نوری نام گذاری شد، مسجد شیخ فضل الله نوری در دوران قالیباف دوباره احیاء و …

مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) آدرس؛ استان تهران ، شهر تهران ، خیابان بهشت، خیابان شیخ فضل الله نوری، تقاطع بن بست جوان ، شماره ۳۰
شماره ثبت در فهرست آثار ملی ایران :  این اثر در سیاهه آثار ملی قرار نگرفته است!
مختصات جغرافیایی ، آب و هوا ، نقشه و … :  E 51″24’52.40      N 35″40’49.12
ارتفاع از سطح دریا : ۱۱۴۸ متر

مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

نامهای دیگر: مسجد یونس خان، مسجد شیخ فضل الله نوری
پیرامون نام (وجه تسمیه):
مسجد یونس خان: میرزا یونس خان جارچی دربار قاجار بود و زمین این مسجد از موقوفات میرزا یونس خان بوده
مسجد شیخ فضل الله نوری؛ به دلیل نزدیکی خانه شیخ فضل الله نوری به این مسجد و همچنین برگزاری نماز جماعت توسط شیخ فضل الله نوری در این مسجد به این نام شهره شده است.

جداره شمالی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
جداره شمالی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

دوران و بانی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان): در دوران قاجار (زمان ناصرالدین شاه) توسط میرزا یونس خان جارچی دربار و حاج حسین انگشت باف بنا شده است.
امکان بازدید از مسجد مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان): در زمان برگزاری نماز بازدید امکان پذیر است.
پیشینه و تاریخچه مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان): این مسجد در دوران قاجار به عنوان مسجد و حوزه یونس خان بنا شد و در زمان پهلوی دوم  متروک ماند ولیکن در سال ۱۳۵۰ ه خورشیدی توسط آیت الله حسین غفاری (پدر آیت الله هادی غفاری) و معماری استاد حسین لرزاده بازسازی شد و مجددا در سال ۱۳۸۳ مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) توسط شهرداری تهران مورد بازسازی نهایی قرار گرفت.

مرمت مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) توسط شهرداری
مرمت مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) توسط شهرداری

مشخصات و معماری مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) :
مسجد در زمینی به مساحت حدود ۸۰۰ متر در دو طبقه همراه با زیرزمین ساخته شده است، نمای مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) آجری و با کاشی کاری مزین شده است. طاق در ورودی به صورت قوس شاخ بزی تند و با آجرکاری نمای رومی است.

سردر ورودی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
سردر ورودی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

یک ورودی دیگر نیز برای مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) در بن بست جوان با شیشه های رنگی قرار دارد که معمولا از آن استفاده نمی شود.

درب ورودی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) از بن بست جوان
درب ورودی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) از بن بست جوان

ورودی دیگر آن از شمال مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) است که از محوطه ساختمان شهرداری مرکز وارد صحن حیاط می شود و این در برای رفت و آمد پرسنل شهرداری تهران است.

مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) و ...
مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) و …

نکته اول) برای گرفتن عکس بالا یک روز در پشت بام ساختمان شهرداری ماندم!! درب باز بود و من رفتم ، درب بسته و پلمپ شد، من مشغول عکاسی بودم، تا دوباره باز شود، ساعتها طول کشید…!
نکته دوم) می گویند؛ یکی از موارد پرونده کرباسچی، همین مسجد بود. در زمان تصدی آقای قالیباف نمازخانه ساختمان شهرداری تعطیل و پرسنل موظف به اقامه نماز در مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) شدند و هزینه مرمت آن توسط شهرداری پرداخت گردید.

هشتی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
هشتی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

هشتی پس از در ورودی اصلی با کاشی های زیبا مزین شده و پس از  آن راهرویی که با دیواره های آجری و مزن به کاشی های لاجوردی است قرار دارد.سقف این قسمت با نام قائم آل محد و کاشی مزین شده است و راهرویی برای ورود به واحد سرایداری دارد.

کاشی کاری سقف هشتی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
کاشی کاری سقف هشتی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

صحن مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) به صورت یک چهارضلعی نامنظم به ابعاد ۱۳*۱۲ مترمربع و دارای حوضی ۸ضلعی در مرکز آن است.

ایوان ورودی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
ایوان ورودی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

ایوان مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) در ضلع غربی صحن واقع شده و به صورت طاق شاخ بزی ، آجرکاری رومی و کاشی کاری است.

کاشی کاری ایوان ورودی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
کاشی کاری ایوان ورودی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

پشت بغل های ایوان شامل طرح های اسلیمی ،ختایی و گل و بوته است. این اشکال به رنگهای سفید، طلایی و نیلی روی زمینه فیروزه ای است. در بالای ایوان و پشت بغل ها یک کتیبه با خط ثلث سفید رنگ بر زمینه لاجوردی بخشی از آیه ۱۰۸ سوره توبه نوشته شده است.

قال الله تعالی لَّمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَىٰ مِنْ أَوَّلِ یَوْمٍ أَحَقُّ أَن تَقُومَ فِیهِ ۚ فِیهِ رِجَالٌ یُحِبُّونَ أَن یَتَطَهَّرُوا ۚ وَاللَّهُ یُحِبُّ الْمُطَّهِّرِینَ

سرستونهای مسی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
سرستونهای مسی مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) دارای یک شبستان مردانه و زنانه واقع در طبقه اول و یک نیم اشکوب در طبقه دوم است و دارای ۱۰ چهارطاقی، ۶ستون و ۱۴نیم ستون که سرستونها مقرنس کاری و به رنگ مس است.

شبستان مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
شبستان مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

محراب در ضلع جنوبی شبستان به ابعاد ۴ در ۶ متر و به صورت نیم هشت است و کتیبه ای با خط ثلث  سفید آیه الکرسی بر روی آن نقش بسته و مقرنس کاری مسی رنگ در داخل محراب انجام شده است.

محراب مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
محراب مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

گنبدخانه مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) به شکل تخم مرغی در مرکز شبستان قرار دارد، تزئینات داخل سقف معقلی های مسی رنگ اند و دور دهانه گنبد با طرح های پاباریک و رسمی بندی و گچ بری مسی مزین شده و لوستری ۱۰۰ شاخه از آن آویزان است.

گنبدخانه مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
گنبدخانه مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

گنبد مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) گنبد نار با قوس تیز دوپوش است با کاشی معرق فیروزه ای پوشانده شده.

آجر کاری سقف گنبد مسجد شیخ فضل الله نوری
آجر کاری سقف گنبد مسجد شیخ فضل الله نوری

بادگیرهای آجری مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) در ضلع جنوبی پشت بام قرار دارد و بادگیر مرکزی به ابعاد ۵ در ۵ متر و بادگیرهای طرف راست و چپ به ابعاد چهارمتر به پایین شبستان مردانه ختم می شود که در حال حاضر مسدود است.

بادگیرهای مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)
بادگیرهای مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان)

معماران و هنرمندان مسجد مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان):
معمار مسجد در زمان بازسازی حاج حسین انگشت باف و حسین لرزاده بوده اند. همچنین حبیب الله سلطانی (خادم مسجد) خطاط کتیبه های پوشش گنبد و صحن مسجد بوده و کاشی کاری مسجد شیخ فضل الله نوری (میرزا یونس خان) کار کاشی سازی ایلیا اصفهان است.

نمی دانم برای کنتور گاز کاشی کاری کرده اند یا ...!!!
نمی دانم برای کنتور گاز کاشی کاری کرده اند یا …!!!

ته نویس) این گزارش را بدون اجازه و با افتخار تقدیم می کنم به بانو فریده شهباز طهماسبی به خاطر تذکرات آیین نامه ای ایشان

منابع و سرچشمه ها:
کتاب مساجد دیرینه تهران ، بنیاد ایرانشناسی
دانشنامه اسلامی درخصوص زندگی آیت الله غفاری

همسفران

  1. دروود،

    واجب شد یه بار ببینم ببینمش. خیلی زیباست.
    ممنون از گزارش و تصاویر عالی.

    شهریار: درود ، یادم آمد یک سال پیش ، در تور میراث فراموش شده ، شما را به این خانه برده بودمو شما هم در برنامه حضور داشتید

  2. با این جدیت ستودنی شما، بسیاری از مواریث تهران، از مهجوری بیرون خواهد آمد… پیشنهاد می کنم که فهرستی از کارهای مرحوم لرزاده تهیه فرمایید و قدم به قدم سوژه ها را دنبال کنید قطعا به نمونه های خوبی خواهید رسید و ما هم از نتیجه آن بهره می بریم!

    شهریار: سلام بر شما و سپاس از مهرتان، این کار انجام شده ، اما فرصت مستند سازی و قرار دادن آن در سایت را ندارم

  3. چقدر خوب که گذاشتن عکاسی کنید…من که انداختن بیرون

    شهریار: اینبار که خواستید عکاسی کنید ، بگویید در خدمت شما هستم (راستی مگر با چه پوششی به مسجد رفتید؟؟)

  4. عالی بود. پیشنهاد میکنم شما که امکان عکاسی و تهیه گزارش دارید، از منزل رو به نابودی ایشان هم گزارشی تهیه کنید

    شهریار: گزارشی در خصوص خانه تهیه و در اینجا منتظر شده است.

  5. مهدی کوثری-لندن

    تشکر جهت زحمتی که برای تهیهء عکس و گزارش بدون هیچگونه چشمداشتی متقبل شدید.

    شهریار: خدا را شکر که شما نوشتید بدون چشم داشت، همین الان داشتند به من می گفتند چقدر گیرت می آید از این گزارشها !!!!!!!!

  6. مرسی خیلی کامل و جامع بود فقط شما سایت پلان،پلان،نما یا برش از این بنا ندارید ؟رشته من معماریه و این مسجد پروژه درس معماری اسلامیم هستش اطلاعات شما خیلی کمکم کرد از اونجایی که گفتین جز آثار ملی قرار نگرفته نمیدونم از کجا پیدا کنم پلاناش رو!!!!

    شهریار: سلام بر شما، خیر پلانی از مسجد ندارم، اما فکر کنم اگر به شهرداری تهران مراجعه کنید ، پلانی تهیه کرده باشند، چون کار مرمت توسط شهرداری انجام شده بود

با ما همسفر باشید

XHTML: امکان استفاده از این کدها وجود دارد: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>