عضویت در سفرنویس

register-image

تورهای سفرنویس

tour-image

آمار سفرنویس

counter-image
344 سفر
12798 همسفر

حمام بلداجی

در شهریور ۸۹ قرار شد ، من و خانومی و دخترم نرگس سفری چند روزه به استان چهارمحال بختیاری داشته باشیم و یکی از شهرهای مسیرمان شهر بلداجی بود ، اولین دلیل ما برای رد شدن از شهر بلداجی خوردن گز آنجا بود ، دومیش دیدن تالاب چغاخور بلداجی ،سومیش زیارت امامزاده حمزه علی شهر بلداجی ، چهارمیش دیدن حمام بلداجی و آخرین و مهمترینش هم اینکه شهر بلداجی در مسیر سفرمان بود و باید از بلداجی رد می شدیم و راه دیگری نداشتیم !! وقتی به درب حمام بلداجی رسیدیم به ما گفتند ؛ امروز حمام بلداجی زنانه است!!! قرار بر این شد که خانومی همراه با دوربین به داخل حمام بلداجی برود ، برای گرفتن عکس (اگر اجازه دادند) و نرگس با خانومی برود داخل برای دیدن جو حمام های عمومی! بعد از چند ثانیه دیدم خانومی و نرگس برگشتن داخل ماشین، گفتم : عکس گرفتید؟ گفت: برو تا بهت بگم! گفتم: پس بزار من هم یک عکس از محوطه بیرون حمام بلداجی بگیرم (شانس آوردم این یک دونه عکس را گرفتم) بعد گفتم: چی شد؟ گفت: اول اینکه اجازه ندادند ، دوم اینکه خانومها فقط یک لباس زیر تنشان بود! سوم اینکه در حمام پسرهای ۱۰ دوازده ساله هم بودند!! یک دفعه دخترم گفت: بابا حمومشون ۵ تا حموم داشت!!! (منظورش ۵ تا دوش بود) … حالا من مونده بودم و حمام بلداجی ندیده و … هزار تا سوال ؟؟ …

حمام بلداجی از نمای ضلع شمال شرقی - تنها عکسی که گرفتم
حمام بلداجی از نمای ضلع شمال شرقی - تنها عکسی که گرفتم

آدرس حمام بلداجی : استان چهارمحال و بختیاری ، شهر بلداجی ، میدان انقلاب ، خیایان امام حسین (ع) ، انتهای خیایان ، سمت راست
شماره ثبت در فهرست آثار ملی ایران : ۷۶۶۱ تاریخ ثبت ۱۷/۱۲/۱۳۸۱ ه خورشیدی
مختصات جغرافیایی ، آب و هوا ، نقشه و … حمام بلداجی :  E 51″03’11.09      N 31″55’66.00
ارتفاع حمام بلداجی از سطح دریا : ۲۲۳۸ متر
نامهای دیگر حمام بلداجی : حمام پایینی (به دلیل اینکه در پایین و آخر شهر قرار داشت به حمام پایینی شهره شده بود. برخی هم می گویند در کنار یک حمام دیگر بوده این حمام پایین تر از آن حمام بوده البته اثری از آن حمام در امروز دیده نمی شود)

حمام بلداجی از همان نما در سال 1381
حمام بلداجی از همان نما در سال ۱۳۸۱

پیرامون نام (وجه تسمیه) حمام بلداجی:
الف)
ظاهرا در بلداجی سنگهایی وجود داشته است که چوپانان در هنگام فراغت آنها را به عنوان زورآزمایی استفاده می کردند که به این سنگها به ترکی «بل داشی» یعنی سنگ وزنه برداری می گفته اند. اندک اندک با گذر زمان ترکیب « بل داشی » به صورت بُلداجی درآمده است.
ب)
بنیانگذار شهر شخصی بنام ابوالحاجی بوده که بعدها به بلداجی تغییر نام پیدا کرده.
ج)
کلمه بلداجی مرکب از بل (فراوان) داج (مشایعت کننده) ی (پسوند نسبت) به معنی بسیار مشایعت کننده میباشد. شاید این مفهوم به لحاظ مشایعت و همراهی مردم این شهر با ایلات و عشایر در روزگاران گذشته باشد.

درب ورودی حمام بلداجی
درب ورودی حمام بلداجی

دوران و بانی اثر : در دوران قاجار
امکان بازدید :  بازدید از حمام بلداجی بسته به جنسیت شما و زمان رسیدن شما به درب حمام است ، اگر مرد باشید و مردانه باشد ، و اگر بانو باشید و زنانه باشد! می روید داخل حمام ، وگرنه !!! البته این هم از دردسرهای دایر بودن حمام ها است ،‌البته باز هم جای شکرش باقی است که حمام بلداجی دایر است و به آن رسیدگی می شود، اگر رها می شد ، در نهایت امر بعد از چند سال ویران می شد ،‌ کمی اگر دقت کنید متوجه خواهید شد که چقدر از این حمام های صفوی و قاجاری ، رها شده و از بین رفته.

گرمخانه حمام بلداجی
گرمخانه حمام بلداجی

البته اگر می خواهیم به صنعت گردشگری کمک کنیم و هم این حمام ها دایر باشند ، بهترین نمونه اش حمام های کشور ترکیه است ،‌ حمام های که احیاء شده و با توجه به نیازهای روز در آن تغییراتی به وجود آمده و حمام گردی یکی از سوژه های گردشگری در این کشور تبدیل شده ،‌به امید روزی که در حمام های فراوان ایران هم شاهد چنین اتفاقاتی باشیم. برای دیدن و خواندن اطلاعات بیشتر به اینجا ها ۱ ، ۲ ، ۳ سر بزنید.

پیشینه و تاریخچه :
حمام بلداجی برای دسترسی آسان به آب در کنار چشمه ای به نام «چشمه مرغی» بنا شده بود و فاضلاب حمام بلداجی هم به رودخانه ای که در جنوب غربی شهر بوده ، تخلیه می شده ، البته فکر کنم در حال حاضر، فاضلاب حمام بلداجی به چاه ریخته می شود. شنیده بودم این شهر دارای حصار و برج بوده و حمام بلداجی در کنار دیوار و حصار جنوبی ساخته شده است ، که در حال حاضر هیچ اثری از این حصار نیست!
معماری حمام بلداجی:
حمام بلداجی مشابه سایر حمام ها شامل ورودی سربنیه ، میان در و گرمخانه بوده که بعدها خزینه آن پر و دوش به حمام اضافه شده است (یا به قول دخترم تبدیل به ۵ حمام شده) !!! حمام بلداجی در زمان قاجاریه با مصالح سنگ و ساروج بنا شده است. انبار هیزم ، تون و گربه رو حمام بلداجی نیز به مرور زمان تخریب شده است.حمام دارای ستونهای سنگی تراش خورده و طاق و تویزه های زیبایی است.

ستونهای سنگی نگهدارنده و دوش های حمام بلداجی
ستونهای سنگی نگهدارنده و دوش های حمام بلداجی

فضاهای حمام بلداجی توسط راهروها و دهلییزها به هم مرتبط اند ، این فضاها اغلب فاقد تزئینات هستند ، به طوری که اثری از تزئینات کاشی نیز در آن دیده نمی شود. اغلب فضاها فرم چهارگوش دارند و در بالای فرم گنبدی شکل فضاها نورگیرهایی جهت تامین روشنایی و بعضا تهویه واقع است.

سکوهای تعبیه شده جهت نشستن در سربینه
سکوهای تعبیه شده جهت نشستن در سربینه

کف حمام بلداجی ظاهرا سنگی بوده که بعدها با موزائیک پوشانده شده است . جاکفشی های حمام از آجر بوده و برش بالای آن طرحی از قوسهای خفته داشته و در بدنه حمام بلداجی اثری از ازاره سنگی با کاشی دیده نمی شود و احتمالا بعد از مرمت شاید تغییر کرده باشد. این حمام در سال ۸۷ با ۱۰ میلیون تومان از محل اعتبارات استانی مرمت شد. مرمت آن بیشتر به مربوط ایزولاسیون سقف آن بوده.

طاقهای زیبای سربینه حمام بلداجی و کفش کنهای آجری حمام
طاقهای زیبای سربینه حمام بلداجی و کفش کنهای آجری حمام

نکته ۱ : بدون خرید گز از شهر بلداجی خارج نشوید ، می گویند گزهایش عالی است ، البته به مذاق من و همسرم خوش نیامد!
نکته ۲ :‌ عکس شماره ۱ توسط من تصویر برداری شده و باقی عکسها آرشیو سال ۱۳۸۱ است
ته نویس اول:‌ وقتی شندیم که در بلداجی زلزله آمده خیلی ناراحت و غمگین شدم ، امیدوارم در این سرمای زمستان مسئولین به فکر اهالی بلداجی باشند ، این نوشته را با افتخار تقدیم می کنم به مردم شهر بلداجی

منابع و سرچشمه ها

جلد چهارم کتاب مراه البلدان
عالم آرای عباسی نوشته اسکندر بیک منشی
تاریخ صفویه نوشته احمد تاج بخش
جامعه آماری نفوس و مسکن
اسناد ثبتی سازمان میراث فرهنگی و …
سایت شهر بلداجی

همسفران

  1. جناب آقای شهریار آنچنان کامل و باجزییات نوشته اید که تا انتها خواندم. عالی بود. مطمئن هستم برای این نوشته ها تحقیقات طولانی دارید. متشکرم

    شهریار: شما همیشه نسبت به حقیر لطف دارید ، سپاس

  2. با درود به شهرام عزیز
    مانند همیشه موشکافانه و کامل
    ۱) پرسش : این حمام از ابتدا فعال بوده و یا اینکه پس از یک دوره رکود دوباره راه اندازی و مورد استفاده قرار گرفته؟ چون در بخشی از مطالب نوشته بودی با مبلغ ۱۰ میلیون مورد باز سازی قرار گرفته

    شهریار: آنطور که از اهالی پرسیدم انگار چند ماهی برای مرمت بسته شده بوده و اهالی هم از این موضوع ناراحت بودند.

    نکته دیگر اینکه کاملاً‌با آن بخش از گفتارت موافقم که حمامها می توانند به عنوان یک جاذبه برای گردشگران مورد استفاده قرار گیرد. یکی از مشتری‌های‌آن خود من هستم خیلی حال و هوای اینطور حمامها را دوست دارم ( در سفری‌جذاب به یک روستای تاریخی در اطراف مشهد تجربه استفاده از چنین حمامی را دارم ) خیلی حال داد
    سپاس از مطلب خوبت – پیروز باشی آرش

    شهریار: امیدوارم یک مشهد گردی همراه شما باشم

  3. درود جناب شهریار واقعا قبطه خوردم از این همه دقت شما در نوشتن گزارش متاسفانه من بیشتر اوقات برای بدست آوردن اطلاعات فقط به اینترنت اکتفا میکنم که در بعضی مواقع مطالب یا کم هستند یا اصلا نیستند.
    مرسی برای معرفی. راستی اون گز از چی درست شده بود که خوشتان نیامد؟

    شهریار: منابع کتابخانه ای خیلی لذت بخش هستند اما وقت گیر ، از اظهار لطف شما ممنونم ، در ارتباط با گر که همه از گز انگبین تهیه می شوند ، اما چون من اصالتا اهل شهر خوانسار هستم و آنجا گز به عنوان یکی از محصولات شهره و به نام آنجا است ، همه گزها برایم خوش آیند نیست. اما نکته جالب فروش گز بلداجی توسط مردم بومی بیشتر بانوان شهر است که به نظر من جذابیت خاصی دارد

  4. در مورد احیاء حمامها و ایجاد تغییراتی در جهت نیازهای روز مردم با شما موافقم من هم در ترکیه شاهد یودم که توریستها استقبال فراوانی از این حمامها میکردند امیدوارم این اتفاق در کشور ما هم بیفتد.

    شهریار: به امید آن روز ، البته با این مدیران لایق …. !!!

  5. سعيد زهري

    نوبت مردانه زوج بود یا فرد؟ که اگه رفتیم به در بسته نخوریم
    کارت درسته

    شهریار: دقیقا یادم نیست ، اما فکر کنم صبحهای زود برای آقایان و بعد از آن برای بانوان است

  6. شخصاً هیچ علاقه ای به استحمام در حمام عمومی یا نمره (!) ندارم اما تصاویری که شما از این حمام ها به نمایش می گذارید آدم را وسوسه می کند لااقل برای عکاسی هم که شده سری به آن ها بزند 🙂

    شهریار: در موقع زنانه یا مردانه!!

  7. سلام آقای شهریار
    و سپاس از گزارش جامع و کامل شما
    به نظر من رفتن به حمام عمومی وقتی برای ما لذت بخش و دارای جاذبه خواهد بود که با همان سبک و سیاق تاریخی و به همان نوع کاربری اصیلش مورد استفاده قرار گیرد. اینکه در حمامهای قدیمی فقط چند تا دوش نصب شود و مابقی کاربریهای سنتی حذف شوند، دیگر جاذبه تبدیل به دلزدگی میشود.
    موفق باشید و پیروز

    شهریار: امیدوارم روزی بشود که مدیران لایق صحبتهای شما و دوست داران میراث را بشنوند و عمل کنند

  8. درود بر جناب شهریار ؛
    به گمانم این جور حمام ها یا باید تعطیل شوند و تبدیل به موزه شوند و یا این که با معیارهای علمی و بهداشتی دقیقاًمراقبت شوند! من این گونه حمام ها را در گذشته تجربه کرده ام و به گمانم بسیاری دیگرنیز.این جور حمام ها اصولاً غیر بهداشتی و در شیوع بیماری ها بسیار خطرناک اند.از گزارش دقیق شما و نیز عکس های گویای تان استفاده کردم.

    شهریار: اما نظر من کمی با شما متفاوت است ، اگر آنها را به صورت بهداشتی و به روز نگه دارند ، بهترین کاربری را به عنوان یک مکان گردشگری دارند تا اینکه تبدیل به موزه و یا رستوران شوند

    1. من نیز از حمام های قدیمی که تبدیل به رستوران و کافی شاپ شده اند ؛ اصلاً خوشم نمی آید!رستورانی که تمام نور اندرون آن مصنوعی است!
      عکس های شما هم این حمام را از نظر بهداشتی بسیار نامناسب نشان می دهد!عجیب است قرابت آن با خاطرات سه دهه پیش من از این همام ها!

      شهریار: آخ آن هور نور های سقف حمام ها با شیشه های رنگی ……….

  9. شهرام جان، بعضی از حمامهای قجری قزوین خوشبختانه هنوز فعال هستن. البته در کنار بازسازی باید فرهنگسازی کرد که مردم هم از این حمامها استفاده کنند.
    در محل ما هم حمامهای ۵۰ ساله به علت عدم استقبال مردم، متروکه شدن

    شهریار: آقای انصاری ، خیلی دوست دارم حمام قدیمی ، سالم ، تمیز و البته کمی بهداشتی پیدا کنم و برنامه تور کیسه کشی بگذارم ، اما مطمئن هستم کسی شهر قزوین را برای این مهم انتخاب نمی کند !!!!!!
    البته درخصوص حمام های ۵۰ساله تا دلتان بخواهد سراغ دارم ، اما آن ویژگیهای معماری حمام های قجری را ندارد.

    1. تو اصفهان هم میشه برنامه کیسه کشی رو پیاده کرد.ولی من قزوین رو هم پیشنهاد میکنم فارغ از تمام مسائل که واقعا هنوز زنده هستن حمامهای قجری

      شهریار: آقا اگر سراغ دارید ، بسم الله در خدمتم ، چه برای اطلاع رسانی ، چه برای نام نویسی و خلاصه خودمان را برای رفتن به قزوین آماده می کنیم !!

  10. سلام آقای شهریار ممنون ازاینکه این مکانهارابه مانشان میدهیدمن امیددارم که تمام مکانهای قدیمی یعنی ازپنجاه سال قدمت به درستی وباتمام وجودحفظ وحراست بشوندشمانمیدونید وقتی توی عکسهادیدم پل زیبای خواجودراصفهان مرمت نمشودوروبه خرابی گذاشته چقدر چقدرنارحت شدم وای ازمردمی که باتمام ناآگاهیشون روی این مکانهامینویسند ومیتراشندوفقط نمیدونم چرامانبایداین آثارزیباروسالم نگه نداریم آخه چرا؟درموردحمام هم من باشماموافقم که تامیشودبایددایرنگه داشته بشوندولی به درستی تا حس قدیم انتقال پیداکند ممنون.

    شهریار: امیدوارم فردا روز بتوانیم ، به نسل آینده پاسخگو باشیم . از اظهار لطف صمیمانه شما نیز بی نهایت سپاس گزارم

  11. درود جناب شهریار
    خدا رو شکر سرانجام تارنمای شما باز شد ، چند روزه هر چی منتظر می شدم باز نمی شد تا انیکه امشب چشممون به جمالشون منور گشت
    بلداجی واقعا گز خوشمزه ای داره اسم حمزه علی رو بارها شنیدم چون یکی از مقاصد زیارتی همشهریان منه ، شنیدم داستان سنگ شدن اون چوپان و شترش رو. و اینکه سنگهای اونجا شبیه عدسه
    این حمام هم ماجرایی داشته برای شما. پسرای ۱۲ ساله اونجا چکار می کردن؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ بعدم می گن چشم و گوششون بازه. استغفرالله
    تلاش شما همیشه قابل ستایش هست
    پیروز و سرافراز باشید

    شهریار: از لطف شما که به اینجا سر می زنید سپاس گزارم ، چند ساعتی اینجا ویروسی شده بود و باز نمی شد.
    امامزاده حمزه علی یک سوژه کاملا خاص است ، باید از نظر جامعه شناسی خوب بررسی شود.
    پسرهای ۱۲ ساله هم کار بدی در حمام نمی کردند ، اگر می کردند که راهشان نمی دادند!!!
    باز هم سپاس از شما

  12. سلام بر جناب شهریار عزیز
    حمام باید حمام باشد، حمامی ک حمام نباشد حمام نیست!
    داخل حمام از آهک چه برای ملات و چه اندود (آهک بری) استفاده میشود و آهک از ملاتهای آبزی ست و در صورت نرسیدن رطوبت فاسد می شود. در ضمن حمامها در طول حیاتشان همیشه تجدید بنا می شده اند.
    ما که دیگر رو سیاه شدیم بس که برای همه چیز ترکیه را مثال می زنیم!
    آن پسرک عزیز شهریوری را ببوسید، خواهرش را سفارش نمی کنم چون می دانم ک به ایشان رسیدگی کامل می شود.:)
    امیدوارم همیشه شاد باشید و خوش و خرم…

    شهریار : نوشته اول شما بلد شد تا همه بدانند و بخوانند ، ما هم می گوییم و تاکید می کنیم ، شاید …
    از اظهار لطف صمیمانه شما سپاس گزارم

  13. سلام بر شهریار عزیز ممنون از عکسات .راستی اگه یبار دیگه اومدی بلداجی سری به قبرستان ارامنه اونجا بزن چون چندسال پیش بلداجی ارمنی نشین بوده.راستی از تالاب چغاخور وامامزاده عکس نزاشتی یادت نره بزاری تا مردم ببیند .

    شهریار: یکی از هدفهایم آرامستان های ارامنه بود اما … اما فرصت دیدار میسر نشد، نه به زودی تصاویر آنجا را هم خواهم گذاشت

  14. با سلام و تشکر از جنابعالی
    سایت شما لینک شد.
    امیدوارم در سفرهای بعد به آبادان آن چرا که قبل شاهد بودید باز اتفاق نیفتد هر چند که به عملکرد آنها دل خوش نیستم و انتقادات بسیاری دارم.

    شهریار: سپاس از اظهار لطف شما و به امید تحقق آرزوهایتان

  15. چه جالب !
    هنوز از حمام استفاده میشه .دلم حموم عمومی خواست .
    آقا یه سوال .
    شما قصد ندارین یه سفر به ولایت ما برین ؟جاهای دیدنی زیاد داره بوخودا

    شهریار: یکی را در ولایتتان معرفی کنید ، هوای ما را داشته باشد ! چرا نرویم

  16. سلام شهریار عزیز
    جالب بود اما آخر ما نفهمیدیم اگه نذاشتن عکس بگیری پس این عکس ها از کجا اومده؟
    موفق باشی

    شهریار: قضیه این عکسها طولانی تر از این گزارشه!

  17. محسن طهماسبی بلداجی

    با سلام ممنون از اینکه به شهر ما لطف داشتین
    برای خرید گز از گز بلداجی اصلی یا گز۳۰۳ یا گز فردوس استفاده کنین
    در ضمن حمام قدیمی بلداجی را چند بار طرح دادیم واسه موزه شدن که بدلیل وقف بودنش گفتن تا وقتی استفاده میشه امکان نداره که اینم از عجایب روزگاره
    باتشکر از شما

    شهریار: سلام و درود ؛ امیدورام باز هم سعادت دیدار شهر شما را داشته باشم ، البته تا زمانی که بنا حفظ شود کافی است ، کوشش شود که بنا تخریب نشود و یا به آن آسیبی نرسانند ، رفتن حمام عمومی هم به تنهایی می تواند سوژه گردشگری باشد ، نیازی نیست موزه شود!!
    در همین حالت اگر تبلیغ شود مسافران بیشتری برای بازدید صف می کشند

  18. حسین طهماسبی

    سلام آقا شهریار . این حمام تازگیا خیلی خیلی مرمت شده و میگن داخلش هم خوشگل شده . چند سال پیش ما حمام را مجردی واسه یک شب اجاره میکردیم تا صبح خیلی حال میداد . وسط حمام چنان موزایک هاش داغ میشه که پوست آدم میسوزه . البته دلیلش هم اینه که قدیما اونجا میخوابیدن تا بدنشون داغ بشه بعد یکی بیاد ماساژشون بده و کیسه بکشن . از نظر بهداشتی هم هیچ موردی نداره عایه عالی.

    شهریار: سلام بر شما آقای طهماسبی، از اینکه خاطرات شما زنده شد و از اینکه خبر خوشایندی درخصوص مرمت حمام بلداجی دادید ، سپاس گزارم. شادیتان مستدام

  19. غیبی/کوهرنگ/محمد

    تصادفی وارد این صفحه شدم.وقتی هم دیدم درمورد بلداجی است خوشم آمد .علت هم روشن بود.چون دو همکار عزیز از همین شهر بلداجی دارم و بخاطر اینکه بخواهم به آنان نشان دهم اطلاعاتی از شهر بلداجی دارم ؛کامل مطلب را خواندم و بعدش هم نظرم را دادم که اگر روزی دوستان سرکی به این صفحه کشیدند خوشحال شوند.

    شهریار: سپاس از پیام شما، سلام ویژه من را به دوستان اهل بلداجی برسانید

  20. باسلام وعرض ادب
    ممنون از اینکه به بلداجی آمدین واز حمام قدیمی ان دبدن کردین .اما چند نکته که میخواستم یاد آوری کنم اینکه حمام بلداجی ۵تا دوش نداره .دوش های آن در دو ردیف قرار دارند .که یک ردیف آن ۵تایی وردیف دیگر فکر کنم ۷تا باشن .که جمعا ۱۲تا میشن .شاید دختر شما به اون ردیف توجه نکرده ودر مورد گز هم باید بگم بستگی داره که شما از کدوم فروشگاه خرید کرده باشین .بهترین گزها گز اصلی بلداجی واثلی ۳۰۳است.وهرچی درصد گز بالا تر باشه خوشمزه تره .مثل سوهان قم که خوب وبد داره گز هم همینطوره.

    شهریار: سلام بر شما ، بله این احتمال وجود دارد که دقیقا تعداد دوشها را شمارش نکرده باشد. در خصوص گز هم به احتمال فراوان ، گز خوبی خریداری نشده ، یا به طور ما گز بد خرده

با ما همسفر باشید

XHTML: امکان استفاده از این کدها وجود دارد: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>