عضویت در سفرنویس

register-image

تورهای سفرنویس

tour-image

آمار سفرنویس

counter-image
344 سفر
12798 همسفر

کاروانسرای شاه عباسی ورده

کاروانسرای شاه عباسی ورده ، که از دوران صفویه به یادگار مانده ۵۰ سال است که تبدیل به آغل گوسفندان شده و متاسفانه به علت عدم رسیدگی ، چندین طاقنمای کاروانسرای شاه عباسی ورده ویران شده و هم اکنون نیز به علت از بین رفتن پی طاقنما ها به مرور زمان در حال تخریب ۱۰۰ درصدی است و نیازمند مرمت فوری است. کاروانسرای شاه عباسی ورده در کنار جاده سنگفرش شده قزوین به اصفهان قرار گرفته است.
آدرس کاروانسرای ورده (شاه عباسی) : استان مرکزی ، شرق شهر مامونیه ، کیلومتر ۳۷ جاده ساوه به بوئین زهرا ، در یک  کیلومتری شمال شرقی روستای ورده

دروازه اصلی و ایوانهای شرقی و غربی کاروانسرای ورده
دروازه اصلی و ایوانهای شرقی و غربی کاروانسرای ورده

شماره ثبت در فهرست آثار ملی ایران : ۱۱۸۸ تاریخ ثبت ۱۴/۰۷/۱۳۵۴ ه خورشیدی
مختصات جغرافیایی ، آب و هوا ، نقشه و … :  E 50″16’13.30      N 35″15’29.15
ارتفاع از سطح دریا : ۱۵۹۱ متر
نامهای دیگر : شاه عباسی

دروازه اصلی کاروانسرای ورده و طاقنماهای بیرونی
دروازه اصلی کاروانسرای ورده و طاقنماهای بیرونی

پیرامون نام (وجه تسمیه) : به علت وقوع در شمال شرقی روستای ورده به نام همین روستا شهره شده و یکی از کاروانسراهای احداث شده در دوران شاه عباس می باشد.
دوران و بانی اثر : صفوی ، شاه عباس یکم صفوی
امکان بازدید : به علت نداشتن حریم و رها شدن آن امکان بازدید مهیاست.

سه ایوان کاروانسرای شاه عباسی ورده
سه ایوان کاروانسرای شاه عباسی ورده

پیشینه و تاریخچه کاروانسرای ورده:
قالب کاروانسراهای موجود در ایران توسط شاه عباس یکم برای احیاء جاده ابریشم احداث و یا تجدید بنا شده بود و کاروانسرای شاه عباسی ورده نیز یکی از همین کاروانسرا ها می باشد. یکی از نکات جالب کاروانسرای ورده وجود راه قدیمی سنگ فرش شده قزوین به اصفهان در مجاورت این کاروانسرا می باشد. که پس از طی ۶ کیلومتر در جاده فرعی روستای ورده ، آثار جاده قدیمی نمایان است.

کتری چوپانان در کاروانسرای ورده (آغل 50 ساله)
کتری چوپانان در کاروانسرای ورده (آغل ۵۰ ساله)

مشخصات و معماری کاروانسرای ورده :‌
کاروانسرای ورده در ابعاد حدودی ۵۰ در ۵۰ متر احداث و دروازه کاروانسرا در جبهه شمالی آن واقع شده و دو طرف پیشخوان مدخل دو سکو وجود داشته که در حال حاضر تنها آثار آن باقی مانده است. پس از پیشخوان و مدخل کاروانسرای ورده یک هشتی وجود دارد که شمال آن مدخل و جنوب آن درگاه ورودی حیاط و دو طاق نمای بزرگ شرق و غرب آن جهات اربعه این هشتی را تشکیل می دهند. اضلاع این گوشه ها شامل دو طاقنمای کوچک در جنوب شرقی و جنوب غربی و دو راه پله که هر کدام با ۱۳ پله به پشت بام کاروانسرای ورده راه دارند.

طاق هشتی کاروانسرای شاه عباسی ورده
طاق هشتی کاروانسرای شاه عباسی ورده

طاقهای هشتی کاروانسرای شاه عباسی ورده با چهار فیلگوش و چهار شکنج و کاربندیهای بین فیل گوشها ، شکنجها و کاربندی های بالای آنها پاکار گنبد را بوجود آورده و گنبدی نیمه کروی خفته این هشتی را  مسقف نموده است. در دو طرف ورودی جای کتیبه یا سنگ نوشته خالیست که متاسفانه کسی از مکان یا وضعیت کتیبه کاروانسرای ورده اطلاعی ندارد.

ورودی کاروانسرای ورده و جای خالی کتبیه
ورودی کاروانسرای ورده و جای خالی کتبیه

حیاط کاروانسرای شاه عباسی ورده به شکل مستطیل است و فرم چهار ایوانی دارد که در دو طرف ایوانها ۲ طاقچه در وسط و ضلع مقابل درگاه ورودی به اطاقهای پشت ایوانها دیده می شود. این اطاقها دارای طاقچه و اجاق دیواری با دودکش و چاله کرسی در کف می باشد و کف اتاقها با کاهگل اندود شده است.

تصویر دروازه ورودی کاروانسرای ورده در سال 1350
تصویر دروازه ورودی کاروانسرای ورده در سال ۱۳۵۰

در طرفین این ایوانها طاق نماهایی وجود دارد که هر کدام دارای یک طاقچه دو ضلع و یک اجاق با دودکش در یکی از اضلاع پهلو می باشد. از چهار طاقنما در گوشه های اضلاع شرقی و غربی کاروانسرای ورده به طور قرینه به منظور ورود به طویله ها استفاده می شده ، البته در حال حاضر کل کاروانسرا تبدیل به طویله شده و به آغل گوسفندان تغییر کاربری داده !!! سقف این طویله ها گنبد و بر روی چهارطاقی و تماما با آجر و بطور ضربی زده شده اند .

طاق نماهای در حال تخریب کاروانسرای شاه عباسی ورده
طاق نماهای در حال تخریب کاروانسرای شاه عباسی ورده

طاقهای کاروانسرای شاه عباسی ورده جناقی است ، مگر چند طاق جدید که هلالی می باشد. این کاروانسرا به جز سه اطاق پشت ایوانهای جنوبی ، شرقی و غربی ، اطاق دیگری جهت پذیرایی از مسافرین را نداشته و مسافرین مجبور بوده اند در طاقنماهای داخل حیاط و داخل طویله ها شب را به صبح برسانند. کف ایوانها ، طاقنماهای حیاط ، طویله ها ، هشتی و طاقنمای جبهه شمالی خارج کاروانسرا کلا با آجر و بطور جناقی مفروش شده ولی کف پیشخوان ، مدخل هشتی ، مدخل حیاط و اطراف دیواره ای داخل حیاط به عرض ۲ متر سنگ فرش شده که متاسفانه بیشتر آجرفرشها از بین رفته است!!

ویرانه طاق نماهای کاروانسرای ورده
ویرانه طاق نماهای کاروانسرای ورده

دربهای این کاروانسرا (مثل کتیبه آن) کلا از بین رفته و یا مفقود شده ، پشت بام کلا با آجر فرش شده  و در و دیوار جبهه خارجی کاروانسرای ورده در چهار ضلع پشت بام جان پناهی به ارتفاع یک و نیم تر بوجود آورده که دارای سوراخهایی چهارگوش جهت نگهبانی و تیراندازی بوده. بعضی از گنبدها دارای سوراخی مدور در وسط گنبد جهت روشنایی داخل طویله می باشد . لبه جان پناه ها را با آجرهای بزرگ قرمز رنگ بطور ضربی و شیب دار هرچین نموده اند.

از سال 1352 کاروانسرای ورده به مرمت احتیاج داشته !!!
از سال ۱۳۵۲ کاروانسرای ورده به مرمت احتیاج داشته !!!

جبهه خارجی کاروانسرای ورده در دو طرف دروازه کاروانسرا ۱۰ طاقنما وجود داشته که باز هم متاسفانه طاقنماهای شمال شرقی خراب شده و اولین طاقنمای سمت شرق مدخل را با سنگ و گل مسدود نموده اند و بطور کلی پی خارجی دیوار این جبهه فروریخته و دیوار آن شکست برداشته !!!!

راه پله ورودی به پشت بام کاروانسرای ورده
راه پله ورودی به پشت بام کاروانسرای ورده

در چهار گوشه خارجی کاروانسرا چهار برج و در وسط سه ضلع جنوبی و شرقی و غربی یک برج به صورت نیمه مخروط وجود دارد.

اصطبلهای کاروانسرای ورده
اصطبلهای کاروانسرای ورده

امیدوارم با انتشار این مطلب گامی جهت جلوگیری از تخریب کامل کاروانسرای ورده برداشته باشم.

نقشه و پلان کاروانسرای شاه عباسی ورده
نقشه و پلان کاروانسرای شاه عباسی ورده

این گزارش را تقدیم می کنم به آقای شجاعی و همسر محترمشان که همراه ما در این سفر بودند.

دیواره بیرونی کاروانسرای ورده و برجهای مخروطی
دیواره بیرونی کاروانسرای ورده و برجهای مخروطی

همسفران

  1. واقعا” حض کردم از این گزارش زیبا و کامل . مخصوصا” عکسها که خودش گویای همه چیز بود . از اینکه اینقدر پیگیر بودی و حتی مدارک و عکسهای قدیمی این بنا را پیدا کرده ای در تعجبم . البته این نشانده ی علاقه و پیگیری شما در امر نگهداری و بازسازی بناهای تاریخی ایران زمین است که واقعا” جای تقدیر و تشکر دارد و در پایان امیدوارم روزی سازمان میراث فرهنگی ایران اقدامی عاجل برای این کاروانسرا و دیگر کاروانسراها و قلعه های این کشور که در حال تخریب و نابودی هستند بکنه . باور کنید با یک تعمیر اساسی میتوان این کاروانسراها را تبدیل به یک هتل زیبا کرد و با تبلیغات خوب میتوان کلی مسافران داخلی و خارجی را به این مکانها کشاند .

    شهریار: به امید مرمت کاروانسرا ، هتل شدن آن ، همسفر شدن دوباره حقیر با شما و همسر گرامیتان

  2. درود
    یعنی هنوز نخوندم و تیتروار نگاه کردم. شرط میبندم که معرکه هستش. منم از این کاروانسراها و قلعه و چهارطاقی زیاد میرم، ولی اینکه آمارشو پیدا کنم که شماره ثبت و تاریخ ثبت و سازنده رو پیدا کنم، رو انجام نمیدم ، حال میکنم با آدمای عاشق تاریخ
    ارادتمند جناب مورخ

    شهریار: من مورخ نیستم و فقط یک سفرنویسم

  3. با درود ؛ شاه عباس هم تا توانست کاروانسرا ساخت و این گونه خودش را علاوه بر تاریخ در جغرافیا هم جاودانه کرد!؟ این ویرانه ها آدمی را از دوجنبه دچار اندوه و یاس می کند : سرنوشت اسف انگیز انسان و این ویرانه ها با زبان حال از پایان غم انگیز او می گویند! اعتبروا یا اوالالباب … دیگری عدم توجه و رسیدگی دقیق به این گونه بنا ها….بسیار عالی است.

    شهریار: عدم توجه و رسیدگی ، بسیار عالی است !!!

  4. یعنی میشه منم بتونم همه جای ایرانو ببینم. خیلی برام جالب بود.

    شهریار: چرا نمی شود. همین کاروانسرا و حدود ۱۰ اثر دیگر را تنها در یک روز جمعه بازدید کردم. جای ما را هم خالی کنید

  5. درود جناب شهریار
    تا جایی که به خاطر دارم کاروانسرای شاه عباسی میبد یزد هم معماری شبیه به این کاروانسرا داره ، اما خوبیه یزدی ها اینه که از بناهای تاریخیشون خیلی خوب استفاده می کنند ، خیلی حیفه این کاروانسرا این قدر مورد بی توجهی قرار گرفته ، مسلما می تونن بهترین بهره رو از این بناها ببرند ، مثل همیشه کلام و تصایر شما عالی بود.
    سپاسگزارم

    شهریار: دقیقا آن کاروانسرا دیرزمانی است تبدیل به موزه زیلو و پلاس شده و به نحو مطلوبی از آن استفاده می شود

  6. سلام
    مطالب کامل ،مستند و عالی بود.از این کاروانسراها در ایران زیاد پیدا میشه یکی از کاروانسراهای شاه عباسی هم در کرج واقع شده،کاش یه کم بیشتر بهش اهمیت میدادن.

    شهریار: اگر منظورتان کاروانسرای شاه عباسی کرج باشد که آن وضعیتش خیلی عالیست ، اگر اشتباه نکنم تا سال ۸۷ اداره میراث فرهنگی شهرستان بود

    1. منم موافقم، اونجا خیلی روبراه هستش و توش نمایشگاه هم برگزار میشه. خیلی بهش میرسن.
      کارونسرای دودهک با اینکه سر و سالم هستش ولی همت میشه به خرابی و همچنین مورچه خورت و چندین صد تای دیگه

      شهریار : دودهک دلیجان هم زیباست اما حیف …

  7. دوست عزیزم بسیار عالی بود. چندین کاروانسرای قدیمی را تاکنون دیده ام که طویله گاو گوسفند و شتر بوده و شماره ثبت ملی هم داشته!! واقعا جای تعجب دارد. متاسفم از این همه بی توجهی و ممنونم از توجه شما و همینطور پرویز عزیز.

    شهریار: متاسفانه من کاروانسراهای دیدم که محل زندگی سگان شده بود ، آنهم حدود ۵۰ سگ ، کاروانسرای دالکی را می گویم

  8. آینده از آن کسانی است که گذشته خود را فراموش نمی کنند. تلاش شما جهت معرفی اماکن فراموش شده ستودنی است

    شهریار:‌سپاس از لطفتتان

  9. گزارشهای مربوط به رباطها یکی بهتر از دیگری است لذت بردم.امیدوارم که ادامه داشته باشد

    شهریار: سپاس از لطف شما

  10. سلام
    ممنون از اطلاعات جامع و عالی.
    من یکی از اهالی روستای ورده هستم ( البته مقیم تهران) یک بار این کاروانسرا را دیدم واقعا حیف به آثار باستانی ما که قدر و منزلت دیده نمیشود.
    باید تاسف خورد به حکومت.

    شهریار: سلام بر شما ، سفر من به روستای ورده ۲ سال قبل بود ، آیا فکری به حال کاروانسرای ورده و حمام قدیمی و آن ثپه باستانی کرده اند یا خیر؟؟

  11. سلام واقعا عالی بود بوووووووووووووووووووووس

    شهریار: درود و سپاس از مهر متفاوت شما !!!

  12. سلام . من هم از اهالی روستای ورده (ساکن تهران ) هستم . این کاروانسرا رو خوب بلدم و رفتم دیدیم . جالب اینجاست که بیشتر تخریب این کاروانسرا به علت کندن و کاوش سودجویان برای پیدا کردن اشیا عتیقه بوده است . دیگه از حمام قدیمی هم خبری نیست .هنوز بعضی از اقوام من اونجا زندگی میکنن .

    شهریار: سلام بر شما،‌ رها شدگی کاروانسرای ورده ، بیشتر به عمارت لطمه می زند تا نگهداری گوسفند در آن و یا حفاری غیر مجاز، آن زمان که من رفتم ،‌حمام هنوز بود اما تپه باستانی که روبروی حسینه بود ، وضعش خراب بود، همان اقوام شما در آنجا بد در حال کاووش و حفاری بودند!!!!

  13. سلام.آقا من خودم اهل همین روستا هستم و واقعا از سازمان میراث فرهنگی بابت این وضع گله مندم تو را خدا حرف ما رو به گوششون برسونید اگه می تونید.

    شهریار: سلام و درود، دوست عزیز، سپاس از نگاه شما، نیازمند اطلاعات ارزشمند شما هستم
    اگر با حقیر تماس بگیرید ، یا شماره ای برای تماس اعلام کنید، سپاس گزار خواهم شد.
    ۰۹۳۵۲۴۳۵۵۶۴

  14. راستی یادم رفت آقا شهریار یک دنیا کمه چندین دنیا ممنون بابت توجه شما!دست بوس شما مصطفی اکبری از روستای تاریخی و زیبای ورده.

    شهریار: بی صبرانه منتظر تماس شما هستم

  15. سلام ببخشید میخواستم بدونم کاروانسرای ورده نورگیرش به چه صورتی بوده؟؟؟؟اسطبل هاش نورگیر برای تهویه و تامین نور داره؟توی این کاروانسرا اتشدان یا بخاری وجود داره؟ممنون میشم جواب بدید

    شهریار: به زودی گزارشی کامل در این خصوص منشر خواهم کرد

با ما همسفر باشید

XHTML: امکان استفاده از این کدها وجود دارد: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>